Thần khuyển đại tướng quân (4)

Bài đăng trên thanhnien.com.vn

Kỳ 4 : “Chuẩn" nào cho chó Phú Quốc ?

Trên thị trường mua bán chó Phú Quốc, những con chó đúng “chuẩn” được quý trọng và rất có giá, còn những con chó bị “lỗi” thì chịu số phận hẩm hiu.

Hai mặt của Bảng tiêu chuẩn

Hiệp hội những người nuôi chó giống Việt Nam (VKA) đã công bố Bảng tiêu chuẩn Chó Phú Quốc vào năm 2009. Bảng tiêu chuẩn này dựa trên Bảng tiêu chuẩn “cổ” của bá tước Henri de Bylandt được ghi trong cuốn sách nổi tiếng “Les races de chiens”, một cuốn “thánh kinh” về loài chó của vị bá tước này được xuất bản năm 1897.

Bảng tiêu chuẩn của VKA ghi khá chi tiết về ngoại hình chung, về tính cách và khí chất, về đặc điểm từng bộ phận cơ thể… của chó Phú Quốc (xem : Bảng tiêu chuẩn (số 001-20.09.2009) – chó Phú Quốc, trên website của VKA), trong đó có những  “chuẩn” ngoại hình dễ nhớ : bờm lông mọc ngược kèm theo xoáy tròn trên lưng, tai dựng đứng như vỏ sò và hướng về phía trước, lông cứng ngắn hơn 2 cm và ôm sát vào thân mình, mũi đen, môi đen, lưỡi có đốm đen, đuôi cong hình cánh cung (thường gọi là “vót cần câu”)…

Có được một Bảng tiêu chuẩn là nỗ lực đáng trân trọng của Hiệp hội, ít ra nó cũng tạo được cơ sở để các chú chó đi thi tài (hai em Đốm và Vện đi thi quốc tế vừa rồi được FCI chấm theo Bảng tiêu chuẩn này). Vấn đề là Bảng tiêu chuẩn chó của ta mà lại dựa vào văn bản của một “ông Tây” trong khi “ông Tây” đó thiết lập Bảng tiêu chuẩn một giống chó từ việc khảo sát chỉ có 2 chú chó là không ổn. Từ một căn cứ sơ sài như vậy, Bảng tiêu chuẩn còn đưa ra tới 7 điểm gọi là “các lỗi nghiêm trọng cần phải loại bỏ”, thậm chí mi mắt không có màu đen, mắt màu nhạt cũng thuộc đối tượng phải “loại bỏ”. Không biết Hiệp hội yêu cầu “loại bỏ” là làm như thế nào, phải chăng là giết chết chúng ?

Đến nay những người nuôi chó và những người buôn bán chó Phú Quốc đều lấy bảng tiêu chuẩn đó để đánh giá chó nào là chó đẹp, chó nào là chó xấu. Trên thị trường mua bán chó Phú Quốc, những con chó đúng “chuẩn” được quý trọng và rất có giá, còn những con chó bị “lỗi” thì chịu số phận hẩm hiu.

Nuôi chó : sở hữu hay “con đầu đàn” ?

Tôi nuôi 2 con chó Phú Quốc, con đực tên Bim, con cái tên Tu-ti. Căn cứ vào Bảng tiêu chuẩn của Hiệp hội thì con Tu-ti của tôi đúng “chuẩn”, còn thằng Bim thì bị 2 cái “lỗi”. Lỗi thứ nhất là đuôi của nó không “vót cần câu” mà cuộn lại một vòng, “lỗi” thứ hai là tai của nó không “dựng đứng như vỏ sò” mà hơi cụp.

Dù bị 2 cái “lỗi”, nhưng thằng Bim lại nổi trội hơn con Tu-ti về nhiều mặt, dưới góc nhìn của người nuôi chó. Thứ nhất, thằng Bim dễ dạy hơn con Tu-ti. Dạy nó đi vệ sinh đúng chỗ chỉ mất 3 ngày, con Tu-ti phải mất 3 tháng. Thứ hai, nó không bao giờ giành ăn với con Tu-ti, lúc cho 2 đứa ăn cùng 1 bát, nó bao giờ cũng để con Tu-ti ăn xong rồi nếu còn thừa nó mới ăn; lúc ăn riêng, khi con Tu-ti ăn sang bát của nó, nó cũng ngừng ăn, đợi  Tu-ti ăn xong rồi nó mới … liếm bát. Thứ tư, khi tôi ra khỏi nhà, phải xích nó lại, vì dù tôi đi đâu nó cũng đi theo, con Tu-ti thì không cần xích, nó chỉ đi theo một đoạn. Thứ năm, Bim rất hiền, không bao giờ gây gỗ với những con chó khác, nhưng con chó nào tấn công nó hoặc tấn công Tu-ti, nó “bụp” lại ngay, dù con chó đó to gấp hai lần nó; có hôm một đàn 5 con chó dữ rượt theo tấn công nó và Tu-ti, nó quay đầu lại lao vào con chó to nhất trong đàn, ngoạm cứng cổ con chó đó, cả đàn cụp đuôi bỏ chạy nó mới nhả ra. Khả năng này ở Tu-ti yếu hơn. Thứ sáu, Bim tuân thủ mọi mệnh lệnh của tôi một cách chính xác, trừ lúc đi “theo gái”, phải gọi tới hai ba lần nó mới chịu về. Con Tu-ti thì chấp hành không nghiêm túc bằng, trừ những “vấn đề có tính nguyên tắc” như được làm chuyện này hoặc không được làm chuyện kia. Đổi lại, Tu-ti nổi trội hơn Bim về tính hoang dã, đặc biệt là việc đào hang đẻ con, chăm sóc con, dạy con , nó làm một cách thiện nghệ và hoàn hảo, không cần có sự can thiệp của tôi. 

                                                                      Bim và Tu-ti

Hai con chó, mỗi con một vẻ, tôi đều hài lòng và yêu quý chúng như yêu quý chính bản thân mình. Đối với tôi, cả hai con đều đúng “chuẩn”. Con chó Bim của nhà văn Nga Gavriil Troyepolsky (trong tiểu thuyết “Con Bim trắng tai đen”) là con chó săn không đúng “chuẩn”, nhưng nó đã lấy biết bao nhiêu là nước mắt của nhân loại. “Chuẩn” hay không là do mục đích và tư cách của người nuôi.

Tôi không dạy chó theo bài bản, không tìm cách huấn luyện chó biểu diễn làm cảnh hoặc thực hiện những động tác vô nghĩa. Tôi rất thích chương trình The Dog Whisperer và Leader of the Pack của người dạy chó lừng danh thế giới Cesar Millan. Tôi học ở ông rất nhiều điều, không phải về cách huấn luyện chó mà về thái độ của con người đối với con chó. Đối với ông, nuôi chó không phải là sở hữu những con chó mà phải trở thành “con đầu đàn” (pack leader) của những con chó mình nuôi.

Nếu bạn coi những con chó Phú Quốc của bạn là những người bạn tốt của mình (chúng đương nhiên là người bạn tốt, bất chấp bạn có coi chúng là người bạn tốt hay không), tôn trọng và tạo điều kiện tối đa cho việc ăn ở tự nhiên của chúng và chính bạn trở thành “con đầu đàn” của chúng, thì dù chúng có mắc bao nhiêu “lỗi” theo “chuẩn” của VKA đi chăng nữa,  chúng vẫn trở thành những “thần khuyển”.

Và không chỉ có chó Phú Quốc. Bất cứ con chó nào cũng là con chó kỳ diệu.

HOÀNG HẢI VÂN

Kỳ 1 : Công ngang với công thần khai quốc

Kỳ 2 : Chó Phú Quốc và chó Thái, con nào đẻ ra con nào ?

Kỳ 3 : "Bí quyết" nuôi chó Phú Quốc ?

Thần khuyển đại tướng quân (3)

Bài đăng trên thanhnien.com.vn

Kỳ 3 : “Bí quyết” nuôi chó Phú Quốc

Trong các loại chó nuôi, chó Phú Quốc là giống có “hàm lượng” hoang dã cao nhất, cả trong cơ thể và trong tính cách. Chúng cũng có khả năng tự kháng bệnh cao nhất.

Một con chó chết oan

Hai năm trước tôi được tặng 3 con chó Phú Quốc vện 3 tháng tuổi. Tôi giữ 2 con, 1 đực 1 cái và tặng lại cho bạn tôi ở TP. HCM một con chó cái. Chó của bạn tôi rất đẹp và rất chuẩn : tai dựng, đuôi vót cần câu, ngoài xoáy lưng còn có 12 cái xoáy khác. Bạn tôi quý chó nên cho nó ăn còn sướng hơn mình, 2 ngày tắm một lần, sạch bong. Được khoảng 3 tuần, chó của bạn tôi bắt đầu ăn ít lại và tiêu chảy, bạn tôi sợ nó mất nước nên cho uống nước đường, nó tiêu chảy tiếp và nôn. Bạn tôi đưa chó vào thú y cấp cứu, tại đây người ta chích thuốc, chuyền dịch, 2 ngày sau thì chó … chết. Tôi hoàn toàn không hay biết gì, đến khi chó chết rồi bạn tôi mới “báo tử” và kể lại quá trình chăm sóc, điều trị.

Tôi hỏi thầy Ưng Viên. Thầy bảo lẽ ra con chó ấy không chết. Chó bị tiêu chảy là bình thường, do thay đổi môi trường, do ăn những thức ăn lạ, chó chưa kịp thích nghi, nhưng vài hôm nó sẽ tự khỏi, khi đó nó sẽ bắt đầu thích nghi được với môi trường mới. Có thể chó chết vì 2 nguyên nhân : nước đường và cấp cứu truyền dịch. Đường, cũng như các loại gia vị của người, là những thứ đại kỵ đối với chó. Chó khỏe ăn đường hệ tiêu hóa sẽ rối loạn và sinh bệnh, chó yếu ăn đường thì … tắc tử. Còn các bác sĩ thú y, khi chữa bệnh cho chó nhiều vị tuyên bố nước đôi, người nuôi chó may nhờ rủi chịu.

Sở dĩ chó Phú Quốc dễ bị bệnh khi thay đổi môi trường là do cái hàm lượng hoang dã cao của nó. Nhưng hầu hết các bệnh sẽ tự khỏi, không cần chữa trị, miễn là có nơi sinh hoạt tự nhiên tối thiểu cho chó. Một cái vườn, một ao nước, vài bụi tre, xung quanh có cây cỏ, là điều kiện cần để chó Phú Quốc sống không bệnh tật.

Cái ăn không tách rời chốn ở

Loài chó nguyên thủy nói chung không ăn uống như chó nuôi bây giờ. Chúng ăn các loài thú nhỏ và côn trùng, bổ sung thêm bằng một số loại củ, rể, lá cây (nhưng không phải loại rau lá nào con người ăn được cũng thích hợp với chó) và … gặm đất. Chúng tự kháng bệnh bằng các thứ thức ăn bổ sung này, mắc bệnh gì và cần thứ gì chúng khắc tìm ra thứ đó để tự chữa, chẳng cần ai “chỉ dẫn”. Các nhà khoa học Nga khẳng định rằng, một con chó mắc bệnh dại, nếu thả nó vào rừng, tự nhiên nó sẽ khỏi bệnh. Nếu quan sát những con chó nuôi nhốt trong nhà, mỗi khi thả ra ngoài chúng ta sẽ thấy việc đầu tiên chúng làm là gặm đất. Ấy là lúc chúng tự cân bằng thể trạng.

Hệ tiêu hóa của chó xa lạ với ngũ cốc, khác một cách căn bản với hệ tiêu hóa của con người. Lấy hệ tiêu hóa của người làm chuẩn, rồi chế biến các loại thức ăn cho chó với bao nhiêu phần trăm là chất bột, là đạm, là chất béo, là vitamine, là chất khoáng … là không hiểu gì về hệ tiêu hóa của loài chó.

Mỗi loài chó trong quá trình tiến hóa, hệ tiêu hóa của chúng dần dần thích nghi với điều kiện môi sinh và sản vật tại chỗ. Điều kiện môi sinh đó quy định cấu tạo sinh học đặc thù của từng loài chó. Thích nghi, nhưng hệ tiêu hóa của chúng vẫn cứ là hệ tiêu hóa của chó, không biến thành hệ tiêu hóa giống người được. Con người bắt chúng phải ăn cơm, ăn bắp, không có gì khác thì chúng phải ăn, dù hệ tiêu hóa của chúng lâu ngày cũng có thích nghi dần với cơm với bắp, nhưng chỉ tiêu hóa được không đáng kể. Bạn thử cho con chó của bạn ăn một cục xương hoặc cái chân gà và ít hạt bắp, nhìn phân của nó bạn sẽ thấy xương tiêu hóa hết còn hạt bắp thì vẫn còn nguyên.

Đối với chó Phú Quốc, do sống trên đảo, thiên nhiên phú cho chúng khả năng bơi lội, do đó mà thức ăn của chúng ngoài những thứ trên rừng còn có những thứ dưới biển như cá, tôm, sò, ốc… Người nuôi chó Phú Quốc nên lưu ý điều đó để bổ sung thêm thức ăn bằng hải sản cho chó.

Tóm lại, thức ăn tốt nhất cho chó Phú Quốc là thịt, xương, và các bộ phận khác của động vật (sống hoặc nấu chín) và các loại hải sản. Tùy theo điều kiện của người nuôi, nhưng dù giàu có cũng chỉ nên mua những loại  rẻ tiền nhất. Đối với chó, thứ mắc tiền và thứ rẻ tiền đều như nhau. Khứu giác và thính giác của chúng tinh gấp hơn 1 vạn lần con người (chúng có thể nghe được tiếng động đất ở độ sâu 30 km), nhưng hầu như “mù” về vị giác, chúng ăn theo mùi, không ăn theo vị. Càng cho chó ăn ít ngũ cốc bao nhiêu càng … đỡ tốn kém bấy nhiêu, ăn vào cũng không sao, chỉ đầy bụng nhưng chẳng bổ béo gì bao nhiêu cho cơ thể chó. Và chớ cho chó Phú Quốc ăn thức ăn chế biến công nghiệp, đặc biệt phải tránh xa mọi thứ nước mọi thứ viên như vitamine, men tiêu hóa và “thực phẩm chức năng” các loại, kể cả loại dành riêng cho chó. Chó Phú Quốc cũng không cần rau quả của người, chúng sẽ tự kiếm các loại rau cỏ theo nhu cầu bản năng của chúng, cho chúng ăn rau quả chúng cũng từ chối, trộn vào thịt cá chúng sẽ ăn, nhưng sẽ thải ra nguyên vẹn, không tiêu hóa được.

Cái ăn của chó Phú Quốc liên quan mật thiết với chốn ở. Những thứ con người cho chúng ăn là chưa đủ, chúng phải có không gian để tự tìm những thức ăn mà chúng thiếu, dù chỉ vài lá cây dăm ba cọng cỏ nhưng con người không đủ khả năng cung cấp, bởi không thể biết khi nào thì chúng cần đến thứ gì.

Để kết thúc phần này, bạn hãy hình dung cuộc sống của các sinh vật trong rừng núi tự nhiên : tất cả các cây các con đều khỏe mạnh, không cây nào cần thuốc bảo vệ thực vật, không con nào cần đến thú y. Thiên nhiên tự mình cân bằng, tự mình hoàn thiện. Thuận với thiên nhiên thì sống, nghịch với thiên nhiên thì chết, triết lý đó cũng là “bí quyết” nuôi chó Phú Quốc.

(còn tiếp)

HOÀNG HẢI VÂN

Kỳ 1 : Công ngang với công thần khai quốc

Kỳ 2 : Chó Phú Quốc và chó xoáy Thái, con nào đẻ ra con nào ? 

Thần khuyển đại tướng quân (2)

Bài đăng trên thanhnien.com.vn

Kỳ 2 : Chó Phú Quốc và chó xoáy Thái, con nào đẻ ra con nào ?

“Xây dựng thương hiệu chó Phú Quốc” là cần thiết nhưng không nên quá bận tâm, bởi chó Phú Quốc từng là bí mật quân sự của cha ông ta, ngày nay nó phải được coi là “quốc bảo”, là “của riêng” của dân tộc. Bảo tồn cho được giống chó quý đó mới là điều quan trọng nhất.

Người Thái muốn “dìm hàng”

Trên thế giới hiện chỉ có 3 giống chó có xoáy lưng, là chó Phú Quốc của Việt Nam, chó xoáy Thái Lan và chó xoáy Nam Phi (Rhodesian Ridgebacks). Ba giống chó này có “bà con họ hàng” gì với nhau hay không chưa ai biết chắc. Nhiều nhà khuyển học quan tâm đến chó xoáy đang cố gắng tìm ra mối liên hệ giữa chúng. Tuy nhiên, đã có một số kết luận chủ quan từ những người Thái và một vài nhà nghiên cứu Mỹ. Họ cho rằng, chó Phú Quốc Việt Nam có nguồn gốc từ chó xoáy Thái, người thì bảo có một vị vua Việt Nam từng sang Thái, khi về đã mang theo giống chó này và chó Phú Quốc từ đó mà sinh ra, người thì nói có thể ba bốn trăm năm trước những người đánh cá Thái ngẫu nhiên đến đảo Phú Quốc và đã để lại giống chó xoáy tại đảo này. Sự tranh chấp về nguồn gốc chó xoáy đặc biệt rộ lên sau khi giáo sư Dư Thanh Khiêm, Viện trưởng Viện Giáo dục Woluwe SaintPierre ở Brussels (Bỉ) công bố những tài liệu quý giá của thế giới về chó Phú Quốc từ hơn 100 năm trước và sự kiện 2 con chó Phú Quốc Đốm và Vện được những người nuôi chó trên thế giới ngưỡng mộ tại cuộc thi chó đẹp quốc tế diễn ra ở Paris vào năm 2011. Những người yêu chó Phú Quốc Việt Nam, nhất là giáo sư Dư Thanh Khiêm đã kiên quyết phản bác những lập luận thiếu sức thuyết phục này.

Cần biết, người Thái tiếp thị và lobby giỏi hơn người Việt chúng ta rất nhiều. Chó xoáy của họ đã được Liên đoàn các Hiệp hội nuôi chó giống quốc tế (FCI) công nhận, còn chó Phú Quốc Việt Nam thì chưa. Tại cuộc thi chó đẹp quốc tế nói trên, do chưa được FCI công nhận, nên hai em Đốm và Vện chỉ được đặc cách làm “khách mời”, giải thưởng chỉ là giải thưởng ở “vòng ngoài”, chứ chưa đủ tư cách tham dự cuộc thi chính thức ở “vòng trong”.

Người Thái nuôi chó xoáy có đủ trình độ để nhận ra sự nổi trội của chó Phú Quốc Việt Nam và hình như họ đang muốn “dìm hàng”, cố tình làm cho thế giới thấy rằng chó Phú Quốc chẳng qua là một “nhánh” của chó xoáy Thái. Họ có đủ tiềm lực tiếp thị để đạt được mục đích đó. Còn chúng ta thì sao ? Chúng ta có quá ít nỗ lực và có quá nhiều cản trở. Những người mê chó Phú Quốc như giáo sư Khiêm hầu như phải đơn thương độc mã để tìm cách đưa con chó Phú Quốc trở lại vị trí mà nó từng được quốc tế vinh danh hơn 100 năm trước.

Rất có thể các chú quân khuyển ra ngoài “tìm gái”…

Với tư cách là người yêu chó Phú Quốc và có tìm hiểu về giống chó này, chúng tôi xin cung cấp thêm vài thông tin. Người Thái nói rằng từng có một vị vua nào đó của Việt Nam sang Thái và mang chó xoáy Thái về gầy giống thành chó Phú Quốc Việt Nam, có lẽ họ muốn ám chỉ vua Gia Long.

Đúng là vua Gia Long lúc sa cơ có sang Xiêm (Thái Lan ngày nay) trú ngụ. Nhưng trước khi sang Xiêm ông đã nuôi 4 con chó Phú Quốc rồi. Nói ông Gia Long mang chó xoáy Thái về, sao ông không mang về nơi khác mà phải mang về Phú Quốc trong khi Phú Quốc không phải là trọng trấn của ông ? Trong thời gian trú ngụ tại Xiêm, ông có quân đội riêng của ông, ông đã từng đem quân giúp vua Xiêm đánh quân Miến Điện xâm chiếm nước Xiêm. Quân đội của ông hẳn phải có chó Phú Quốc làm quân khuyển, chưa nói đến việc ông có thể mang theo 4 con chó của ông sang Xiêm, vì 4 con chó đó “đã theo ông suốt những năm bôn tẩu”.

Đó là sự thật. Và điều gì đã xảy ra từ sự thật đó? Rất có thể, một số chú quân khuyển đêm hôm ra ngoài “tìm gái”, đã để lại những hậu duệ là những con chó xoáy Thái ngày nay. Hoặc giả khi ông Gia Long và đội quân của ông về nước, một số chú quân khuyển đã ở lại và sinh con đẻ cái với chó bản địa. Chúng tôi chỉ suy luận như vậy chứ chưa đủ tài liệu thực tế để khẳng định điều đó, nhưng sự suy luận này có sức thuyết phục gấp trăm ngàn lần lập luận cho rằng “có một vị vua Việt Nam sang Thái và mang chó xoáy Thái về nước” cũng như lập luận “những ngư dân Thái đến Phú Quốc và để lại chó xoáy”.

Tóm lại, chó Phú Quốc có đẻ ra chó xoáy Thái hay không thì chưa chắc lắm (mặc dù rất có thể), nhưng điều chắc chắn là chó xoáy Thái chưa bao giờ đẻ ra chó Phú Quốc. Hơn nữa, trước ông Gia Long, quân đội Tây Sơn đã từng dùng chó Phú Quốc làm quân khuyển rồi, mà nhà Tây Sơn thì không có vị vua nào đặt chân đến Thái Lan cả. Về lập luận “những ngư dân Thái đến Phú Quốc để lại chó xoáy” thì giáo sư Khiêm đã bác bỏ rồi, chúng tôi không cần nhắc lại nữa.

Câu chuyện đưa chó Phú Quốc trở lại vị trí mà nó từng được vinh danh trên đấu trường quốc tế là câu chuyện còn dài, nhằm mục đích “xây dựng thương hiệu”. Tuy nhiên, theo chúng tôi, chúng ta không nên quá bận tâm về “thương hiệu chó Phú Quốc”, bởi nó không giống như những thương hiệu hàng hóa khác. Nó từng là bí mật quân sự của cha ông ta, ngày nay phải được coi là  “quốc bảo”, là “của riêng” của dân tộc, là thứ cần được bảo tồn một cách cẩn trọng.

Và cần lưu ý điều này : Nhiều người đem chó Phú Quốc từ đảo về hoặc đem từ nơi này đến nơi khác phần lớn đều bị bệnh hoặc chết. Hoàn toàn không phải giống chó này khó nuôi, ngược lại chó Phú Quốc rất dễ nuôi. Khó nuôi là do không biết cách. Nuôi chó Phú Quốc như nuôi chó tây là chết chắc…

(còn tiếp)

HOÀNG HẢI VÂN

Kỳ 1 : Công ngang với công thần khai quốc

Thần khuyển đại tướng quân (1)

Bài đăng trên thanhnien.com.vn

Trong dân gian chó Phú Quốc được coi là “vương khuyển”. Sự tôn vinh đó là có cơ sở, bởi trong lịch sử đã từng có 4 con chó Phú Quốc được vua Gia Long sắc phong một cách trọng thị không kém cạnh gì những công thần khai quốc của nhà Nguyễn.

 Kỳ 1: Công ngang với công thần khai quốc

4 con chó của vua Gia Long

Vua Gia Long nuôi 4 con chó Phú Quốc (2 đực, 2 cái), 4 con chó này đã theo ông trong suốt những năm bôn tẩu, từ miền biển lên miền núi, từ nơi bình an đến chốn hiểm nghèo. Sử sách nhà Nguyễn đương nhiên không ghi những chiến công của những con chó, vì chuyện “chó” có lẽ là chuyện “nhạy cảm” nên các sử gia không tiện chép lại. Vả lại, chính sử nhà Nguyễn là cuốn Đại Nam thực lục (gồm Tiền biên và Chính biên) được khởi biên từ năm Minh Mệnh thứ 2 (1821), mãi đến năm 1909 mới hoàn thành, phần nói về vua Gia Long và các chúa Nguyễn chỉ đề cập đến các sự kiện chính, không nêu nhiều chi tiết. Tuy nhiên, sách Nguyễn Phúc tộc đế phả tường giải đồ, một cuốn sách gia truyền ghi chép và lý giải tất cả những chuyện liên quan đến hoàng tộc, lại ghi rất rõ về 4 con chó này, không những về chiến công mà còn mô tả khá kỹ về đặc tính của chó Phú Quốc. Cuốn sách hiện vẫn còn lưu giữ trong gia đình ông Nguyễn Phúc Ưng Viên, cháu gọi vua Minh Mệnh bằng ông cố.

Ông Ưng Viên bảo, nếu không có 4 con chó Phú Quốc cứu nguy thì ông Gia Long 2 lần chết chắc trước khi lên ngôi.

Lần thứ nhất, khi bị quân Tây Sơn truy đuổi ở dưới chân phía Nam dốc Gành Đỏ (vùng Bằng Lăng, Phú Yên), ông trốn vào một lũy tre, xung quanh là bụi rậm. 4 con chó vây quanh bảo vệ ông. Không ngờ trong bụi rậm này có một hang rái cá (khoảng 10 con lớn nhỏ). 4 con chó khống chế đàn rái cá, khiến chúng im thin thít. Khoảng 1000 quân Tây Sơn cùng một bầy chó Ngao siết chặt vòng vây. Khi vòng vây khép lại còn đường kính khoảng 30 mét, những con chó Phú Quốc khôn ngoan lập tức mở đường cho bầy rái cá chạy để đánh lạc hướng bầy chó Ngao. Quả nhiên bầy chó Ngao rượt đuổi theo bầy rái cá và quân Tây Sơn chuyển cuộc truy lùng theo hướng bầy chó Ngao, nhờ đó mà vua Gia Long thoát nạn.

Lần thứ 2, khi ông bị truy đuổi ở Cà Tang hạ (Quế Sơn, Quảng Nam), cùng đường phải chui vào một bụi rậm, 4 con chó cũng vây quanh bảo vệ. Khi quân Tây Sơn hãm sát nơi ông trú ẩn, họ dùng giáo chọc khắp nơi. Một con chó đã lấy thân mình đỡ ngọn giáo đâm vào ông, 3 con còn lại mở đường cho ông chạy thoát. 

Sau khi lên ngôi, vua Gia Long khi bình công phong thưởng cho tướng sĩ, đã không quên sắc phong cho 4 con chó Phú Quốc danh hiệu: “Cứu khổn phò nguy Tá quốc huân thần Thần khuyển đại tướng quân”. Sau khi 4 con chó qua đời, ông đã cho an táng và lập miếu thờ trọng thể. 

 

Khi chó Phú Quốc là quân khuyển

Không chỉ vua Gia Long nuôi chó Phú Quốc để phò tá cho mình, quân đội nhà Nguyễn còn dùng chó Phú Quốc làm quân khuyển, vô cùng lợi hại. Cần biết, trước đó quân đội Tây Sơn cũng dùng chó Phú Quốc làm quân khuyển, nhưng sau đó không biết vị quân sư nào làm tham mưu đã thay chó Phú Quốc bằng chó Ngao (giống chó Ngao Tây Tạng ngày nay), tưởng rằng chó Ngao dũng mãnh hữu hiệu hơn, nhưng sự thực thì chó Ngao không tinh nhạy bằng chó Phú Quốc, hơn nữa Ngao là giống chó xứ lạnh, không thích hợp với đặc điểm thổ nhưỡng miền Nam nước ta nên nhanh chóng bị bệnh tật, thoái hóa. Theo nhận xét của ông Ưng Viên thì một trong nhiều nguyên nhân quân đội nhà Tây Sơn thua quân đội nhà Nguyễn là quân đội Tây Sơn đã dùng chó Ngao thay cho chó Phú Quốc. 

Dùng chó Phú Quốc làm quân khuyển có những điểm ưu việt mà cha ông ta đã sớm thấy rõ :

Thứ nhất, chó Phú Quốc khi xác định được lãnh địa thì làm chủ hoàn toàn lãnh địa của mình, nghĩa là chúng không sợ bất cứ “thằng nào con nào”, kể cả cọp nếu bước vào lãnh địa của chúng. Điều đó cũng có nghĩa là không có bất cứ một người lạ, vật lạ nào rơi vào phạm vi lãnh địa của chúng mà chúng không phát hiện. Do đó, thám báo, gián điệp  không thể trà trộn vào các đội quân có chó Phú Quốc.

Thứ hai, chó Phú Quốc là giống chó săn tài ba, chúng có khả năng truy tìm đến cùng dấu vết con mồi và rất ít khi bỏ cuộc. Chúng lại có khả năng tuân thủ mệnh lệnh một cách chính xác mà không tốn nhiều công huấn luyện. Vì vậy, chúng được sử dụng tốt nhất trong trinh sát (du binh). Dấu vết địch quân, việc bố trí lực lượng và mọi động thái dịch chuyển của địch quân đều khó có thể “qua mắt” được chó Phú Quốc. 

Thứ ba, bảo vệ chủ và tự vệ tốt. Trong điều kiện chiến đấu bằng giáo mác, cung tên và súng ống thô sơ, chó Phú Quốc có thể hỗ trợ, phối hợp với chủ trong tấn công kẻ địch và phòng thủ bảo vệ chủ, đặc biệt hữu hiệu trong phục kích và đoạn hậu. Chúng có khả năng né tránh tốt nên ít bị thương vong. Đặc biệt, chó Phú Quốc không ăn những thức ăn “nhân tạo” (có bàn tay “chế biến” của người không phải là chủ nó) nên rất khó bị mắc bẩy hoặc bị dùng thuốc độc tiêu diệt.

Thứ tư, chó Phú Quốc là một nhà phong thủy đại tài. Phát hiện nơi nào “đất lành”, nơi nào “đất dữ” là khả năng có ở nhiều loài chó, nhưng rõ nhất là ở chó Phú Quốc. Quân đội nhà Nguyễn khi trú quân, nơi nào chó Phú Quốc có những biểu hiện bất an và không chịu nằm, nơi đó không dựng trại, chỉ dựng trại ở những nơi chó có biểu hiện an lành và chịu nằm. Nơi “đất lành” chính là nơi có địa y tốt, không bị tác hại bởi chướng khí, tạo hưng phấn và ngăn ngừa được dịch bệnh. 

Thứ năm, cũng theo sách trên, chó Phú Quốc có khả năng phát hiện bệnh tật của chủ và tìm cây lá về cho chủ ăn để chữa bệnh. Khả năng này của chó Phú Quốc còn được ghi trong 2 cuốn sách là Nguyễn Phúc tộc dược minh y kính và Nguyễn Phúc tộc y gia truyền thế thường hành (cũng là các cuốn sách gia truyền của hoàng tộc nhà Nguyễn), trong đó có ghi chép những loại thảo dược do chính chó Phú Quốc tìm về chữa bệnh cho chủ. Trong quân đội, chó Phú Quốc giúp ích nhiều cho các nhà quân y sớm phát hiện để ngăn chặn bệnh tật cho tướng sĩ. 

Những khả năng nói trên của chó Phú Quốc hiện nay có rất ít người biết tới, nhưng cha ông ta đã từng phát hiện, khai thác và đúc kết. Đó là một trong những bí mật quân sự của tiền nhân và vẫn đang tiềm ẩn trong những con chó Phú Quốc ngày nay 

(còn tiếp).

HOÀNG HẢI VÂN

Kỳ 2 : Chó Phú Quốc và chó xoáy Thái, con nào đẻ ra con nào?

Phim Atlas Shrugged của Ayn Rand

Bấm vào đây để xem : Part I

Bấm vào đây để xem : Part II

Bài liên quan : 
Atlas Shrugged của Ayn Rand
Đọc Suối nguồn của Ayn Rand

Diệt chủng

Báo chí vừa đưa tin tỉnh Ninh Thuận đã công bố dịch cúm  H5N1 trên đàn yến nuôi của tỉnh này (cần lưu ý : chẳng có loài yến nào gọi là “yến nuôi” cả, chúng là động vật hoang dã bị con người dẫn dụ về làm tổ mà thôi), đồng thời quyết định “tiêu hủy đàn chim yến lớn nhất Đông Nam Á” tại cơ sở nuôi yến  thuộc Công ty cổ phần Yến Việt. Số lượng chim yến sinh sống tại đây có tới hơn 100 ngàn con.

Ngay sau khi quyết định này được ban hành, các cán bộ thú y đã hòa  4 loại chất độc (Benkocid, Virkon, Formon, Cresy)  phun phủ toàn bộ nhà yến để tiêu diệt toàn bộ chim yến sống ở đây, con nào đang ở nhà thì chết ngay, con nào đi ăn xa thì khi về sẽ phải chết, nếu con nào chưa chết thì sẽ phun thuốc độc tiếp cho chết hết. 

Đây là một hành động diệt chủng man rợ đối với một loài động vật hoang dã.

Quyết định diệt chủng này được đưa ra dựa trên cơ sở xét nghiệm : những mẩu chim chết cho kết quả dương tính với cúm A/H5N1 (tức là có bệnh), còn những mẩu chim sống cũng như tổ, phân chim đều cho kết qủa âm tính (tức là hoàn toàn không có virus cúm). 

Quy trình xét nghiệm, từ việc lấy mẩu cho đến việc phân tích và đưa ra kết quả, liệu có đáng tin ?  Cứ  cho quy trình xét nghiệm là đáng tin đi, thì toàn bộ chim yến đang sống không bị bệnh, tại sao lại hủy diệt chúng ? Đằng sau cái quyết định man rợ này là cái gì ? Việc phun một lượng không nhỏ những chất độc vào một không gian rộng lớn sẽ gây tác hại gì cho người và môi trường xung quanh ?

Chim yến không biết nói, chúng không cãi được những người tàn sát chúng, mà dù có biết nói thì chúng cũng không có cơ hội để cãi.

Ngay cả con người biết nói, đối với ngành thú y, nói rộng ra là đối với ngành y tế, nói rộng ra nữa là đối với Tổ chức Y tế thế giới, cũng bị cấm cãi. 

H5N1 là cái gì, H7N9 là cái gì nhân loại chỉ biết mang máng, dù ai có biết rõ cũng không được cãi, vì những thứ đó được Tổ chức Y tế thế giới đưa ra. Bất cứ thứ gì Tổ chức Y tế thế giới đưa ra đúng hay sai đều là chân lý, đều cấm cãi. Tổ chức này nói “Dịch” nó là “Dịch”, dù chỉ có vài ba người chết. Tổ chức này chưa nói “Dịch” nó là không “Dịch”, dù bao nhiêu người chết mặc kệ. Tổ chức này từng bảo dùng DDT để diệt muỗi, DDT được các chính phủ cho phun khắp các hang cùng ngõ hẽm trên thế giới; khi tổ chức này bảo DDT gây ung thư, DDT liền bị cấm. Đối với những người đồng tính luyến ái, khi Tổ chức Y tế thế giới ghi trong danh mục bệnh thì thế giới gọi là bệnh, khi Tổ chức Y tế thế giới loại khỏi danh mục bệnh, cả thế giới phải gọi là không bệnh. Cũng đã có những nhà khoa học công bố các công trình nghiên cứu cho rằng bệnh HIV/AIDS là không có thật, đó chỉ là mưu đồ của các hãng dược lũng đoạn Tổ chức Y tế thế giới nhằm kiếm siêu lợi nhuận từ các loại thuốc trị bệnh này, ai đúng ai sai chưa biết được, nhưng họ làm gì có được cơ hội cãi với Tổ chức Y tế thế giới !

Cần nói thêm : 

Mọi tổ chức đều hàm chứa trong bản thân nó nguy cơ biến thành quan liêu, bởi vậy mà các tổ chức lành mạnh hoặc muốn lành mạnh đều phải  thiết lập cơ chế giám sát và tự giám sát. Thông thường, các tổ chức quốc gia ít quan liêu hơn các tổ chức quốc tế, vì trong phạm vi quốc gia dễ thiết lập cơ chế giám sát hữu hiệu. Đối với các tổ chức quốc tế, loại phi chính phủ ít có nguy cơ quan liêu hơn các tổ chức liên chính phủ, trong đó các tổ chức của Liên hiệp quốc có nguy cơ quan liêu cao nhất, vì trên nó không có ai giám sát, không có một cơ chế giám sát nào có hiệu lực đối với nó cả (Liên hiệp quốc thực ra là một tổ chức phi dân chủ nhất trong lịch sử loài người, vì nó bị 5 nước lớn khống chế, nó chỉ là “trò chơi” của 5 nước lớn). Trong các tổ chức có nguy cơ quan liêu cao nhất của Liên hiệp quốc thì tổ chức vừa mang yếu tố khoa học vừa có quyền lực vô hạn độ như Tổ chức Y tế thế giới là nguy hiểm nhất, nếu nó rơi vào quan liêu, nếu nó bị các “nhóm lợi ích” chi phối.

Bà Margaret Thatcher may mắn hơn bà Võ Tắc Thiên

"Don't follow the crowd, let the crowd follow you" 

- Margaret Thatcher

 
 Ảnh AFP, lấy lại từ NYT

Ngày 8-4-2013, cựu Thủ tướng Anh Margaret Thatcher qua đời ở tuổi 87. Như vậy là bà đã bình yên “hưởng trọn tuổi trời”, nhưng lịch sử thế giới sẽ còn tốn nhiều, rất nhiều giấy mực để nói về người đàn bà thép này.

Trong thế giới hiện đại, cho đến ngày nay bà Thatcher vẫn thuộc phe số ít và là người không ưa thỏa hiệp với số đông. Bà lên làm Thủ tướng giữa lúc nước Anh không thể chịu nổi tình trạng trì trệ sau mấy chục năm “kế hoạch hóa”. Chính bà đã làm hồi sinh nước Anh, trả lại cho nước Anh những gì nước này vốn có và có thể có. Nhưng để trụ lại được 11 năm cầm quyền, bà đã phải biến thành sắt thép. Cuối cùng bà cũng đã bị nước Anh chối bỏ, chối bỏ sau khi được hưởng những thành quả mà bà đem lại.

Người ta gọi Thatcher là “bà đầm thép”, hoàn toàn không phải bà là một nhà độc tài. Bà là sản phẩm của Tự do khi Tự do giao thoa với Dân chủ. Tự do có thể giao thoa với Dân chủ nhưng không đồng nhất với Dân chủ. Bà không tiêu diệt Dân chủ nhưng phải biến thành thép để chống chọi với sức mạnh thiển cận của nền Dân chủ luôn luôn có mưu đồ lấn át Tự do. Khi số đông nghĩ đến mình và nghĩ đến thế hệ mai sau, ấy là khi Dân chủ đồng hành với Tự do. Khi số đông chỉ nghĩ đến những lợi ích thiển cận của mình, mặc cho số phận tương lai của con cháu, khi ấy Dân chủ lấn át Tự do, khước từ Tự do.

Bà Thatcher đã bị nền Dân chủ chối bỏ khi số đông cho rằng những gì có trong hiện tại không đủ mà phải “ăn” vào tương lai. Số đông cần một Chính phủ lớn, cần phúc lợi cần “an sinh xã hội” càng nhiều càng tốt, mà như vậy thì Chính phủ phải có nhiều tiền, để nuôi bộ máy, để “quan tâm đến người nghèo”, để thực hiện “công bằng xã hội”. Hậu quả là lạm phát, là nợ nần. Lạm phát thực chất là ăn chặn lao động của người khác, còn cái gọi là “nợ công” thực chất là ăn chặn của con cháu. Không có xã hội nào mà đám đông sống bất lương như xã hội hiện đại. Cướp đoạt của nhau chưa đủ, bất lương nhất là hùa nhau đi cướp đoạt của những người chưa sinh ra bằng cách vay nợ để “ăn” trước, ai sinh ra sau sẽ phải trả.

Ở nước Mỹ, Tổng thống Thomas Jefferson từng cảnh báo rằng mỗi thế hệ phải hoàn thành trách nhiệm của thế hệ mình, rằng thế hệ sau không có nghĩa vụ “gánh nợ” cho thế hệ trước. Các nhà lập quốc Mỹ cũng hết sức cẩn trọng trong ngăn ngừa những người cầm quyền có thể “làm bậy” gây hậu quả xấu cho tương lai. Nhưng đến thế kỷ 20, nền Tự do mà các nhà lập quốc Mỹ dày công vun đắp cũng không còn giữ được trọn vẹn. Nước Anh vốn là “quê hương” của thị trường tự do, nền Tự do đã đưa nước Anh thành cường thịnh, nhưng đã bị chính quyền Công Đảng làm cho hư hỏng sau Đại chiến 2, bắt đầu từ Clement Attlee. Nếu chủ nghĩa phát-xít là sản phẩm của đám đông thì nền Tự do bị hư hỏng ở Mỹ và ở Anh cũng bắt đầu từ đám đông. Tự do – một thành tựu vĩ đại của phương Tây thế kỷ 19, đã bị những người theo chủ nghĩa can thiệp từ Mỹ tới Anh hùa với đám đông đem ra “thiến” mất ... một hòn.

Bà Thatcher là một trong những người chống lại cái đám đông bất lương mang tính thời đại đó. Bà thực hiện một Chính phủ bé, cắt giảm mạnh mẽ chi tiêu công, những gì của thị trường Chính phủ của bà trả lại cho thị trường. Bà không theo một học thuyết kinh tế nào, chính sách của bà xuất phát từ cuộc sống, và Chính phủ của bà tránh xa tất cả những gì mà cuộc sống tự nó có thể giải quyết được, sao cho người dân được sống đúng với ý nghĩa mà họ mong muốn, có những ngày làm việc lương thiện, có thu nhập lương thiện, thanh toán các hóa đơn đúng hạn và có tiền dành dụm phòng khi bất trắc... Từ thời Attlee, nước Anh (và nhiều nước khác) thực hiện quốc hữu hóa, đến thời Thatcher xu hướng bắt đầu đảo ngược. Khái niệm “tư nhân hóa” bắt đầu được áp dụng từ đây. 

Dù không đủ sức phục hồi lại cả ... hai hòn của Tự do, nhưng bà vẫn giữ được cái hòn còn lại không cho đám đông "thiến" nốt, để Tự do có thể từ từ sinh con đẻ cháu.

Bà cho rằng Dân chủ là thứ không đủ để đảm bảo cho Tự do, vì đám đông không bao giờ biết quay đầu trước những sai lầm. “Don’t follow the crowd, let the crowd follow you”, bà tuyên bố.

Hơn 1300 năm trước ở phương Đông cũng có một người phụ nữ vĩ đại, một “Iron Lady” của Trung Hoa – hoàng đế Võ Tắc Thiên. Bà Võ Tắc Thiên là một minh quân thúc đẩy sự phát triển vượt bậc của nước Trung Hoa thống nhất và để lại nhiều di sản quý giá về chính trị, kinh tế, văn hóa cho nước Trung Hoa sau này, nhưng lịch sử Trung Quốc lại phớt lờ cái tốt, chủ yếu mô tả bà như một nữ tặc dâm ô, tàn độc. Là bởi vì lịch sử Trung Hoa thời xưa do đàn ông viết, nên hễ một phụ nữ nào nảy nòi làm nên đại sự thì lập tức bị các sử gia dập tắt và bêu xấu ngay, không xấu cũng bịa ra nói cho xấu. Đến nỗi, cụ Phan Khôi của chúng ta vào những năm 30 của thế kỷ trước đã tức khí viết bài bênh vực bà Võ Tắc Thiên, ông bảo nói bà dâm ô là bịa đặt, vì sử gia nào dòm được vào phòng the của bà mà biết bà là kẻ dâm ô ?

Bà Thatcher may mắn hơn nhiều so với bà Võ Tắc Thiên, vì nghề viết sử ngày nay dù ở phương Đông hay phương Tây cũng không còn là độc quyền của đàn ông nữa. May mắn hơn là ở phương Tây người ta còn đề cao phụ nữ, “lady first”. Vấn đề ngày nay ở chỗ khác : Người viết sử thuộc khuynh hướng nào ? Nếu họ thuộc những người theo trường phái tự do thì dù họ là đàn ông hay đàn bà, bà Thatcher chắc chắn sẽ được miêu tả tốt. Còn ngược lại, nếu ông hay bà viết sử xu phụ đám đông hay biểu tình chống thắt lưng buộc bụng thì chắc bà sẽ được miêu tả không tốt lắm, dù không ai dám đặt điều bêu xấu bà như bêu xấu bà Võ Tắc Thiên. 

Bài liên quan :

Thiền và kinh tế học : "Thủy tự mang mang hoa tự hồng"