Thứ Tư, 24 tháng 12, 2008

Nếu không bắt Năm Cam lần 2, Nguyễn Công Khế có thể đã bị sát hại

Chuyện ở Báo Thanh Niên (3)

Một trong những sự kiện mang tính lịch sử của Báo Thanh Niên là cuộc đấu tranh với tập đoàn tội phạm Năm Cam. Thanh Niên là tờ báo đầu tiên phanh phui các hoạt động tội phạm này từ năm 1995, hồi đó Thanh Niên đấu tranh đơn độc, kết quả là Thanh Niên đã thất bại, Năm Cam được thả tự do để tiếp tục mở rộng tội ác. 7 năm sau, Thanh Niên lại sát cánh cùng các cơ quan bảo vệ pháp luật tiếp tục tấn công vào tập đoàn Năm Cam khi chúng đã trở nên khét tiếng với đầy đủ vây cánh cùng hàng rào bảo kê chắc chắn. Đừng ai quên rằng, nếu Năm Cam và đồng bọn không bị bắt lần thứ hai để đem ra xét xử thì rất có khả năng Nguyễn Công Khế đã bị chúng sát hại.


Bài viết sau đây của tui nói lên một phần sự cam go của Báo Thanh Niên và của Tổng Biên tập Nguyễn Công Khế xung quanh vụ án này. Bài đã đăng trên Thanh Niên Xuân 2004.

Tản mạn cuối năm về vụ Năm Cam
HOÀNG HẢI VÂN
1. Nhà báo Clare Arthurs, phóng viên hãng BBC (Anh) hỏi tôi khi viết những bài vạch trần sai phạm của các cán bộ cấp cao như Trần Mai Hạnh, Bùi Quốc Huy, Phạm Sỹ Chiến lúc những nhân vật ấy còn đương chức, Báo Thanh Niên có bị ai "làm khó dễ" không, tôi trả lời "không", không ai làm khó dễ cả. Hỏi: "Có bị ai ngăn cản không?". Trả lời: "Cũng không".
Một số đồng nghiệp khác cũng thắc mắc rằng, ông Nguyễn Công Khế có được ai "bật đèn xanh" không mà dám quyết định cho đăng những bài "động trời" như vậy, xin trả lời: "Cũng không nốt". Tuy rằng có một chuyện. Đó là bài viết về ông Trần Mai Hạnh, lẽ ra đã đăng trước đó một tuần, nhưng vì "lộ" thông tin, nên lúc báo đã lên khuôn có người gọi điện đến khuyên "dừng lại". Tổng biên tập phải tạm thời cho dừng lại, không phải vì "sợ", mà để kiểm tra vì sao thông tin bị "lộ".
Viết bài đó tôi có trích dẫn một số câu nói của ông Sáu Dân (cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt), trong đó có câu "Tôi đem chức Thủ tướng ra thế chấp...", nên tôi phải mang cho ông xem lại để tránh chuyện "tam sao thất bổn". Đó là những ngày cuối tháng 4/2002. Ông Khế bảo sẽ đăng vào một thời gian thích hợp. "Thời gian thích hợp" đó là ngày 2/5, vì trước đó là ngày lễ mừng chiến thắng 30/4 và Quốc tế Lao động.
Báo Thanh Niên làm việc "mạo hiểm" này với tất cả trách nhiệm đối với đất nước và tin tưởng vào lẽ phải. Sau khi đăng bài báo đó, chúng tôi không có ý định đăng tiếp vì bài đó cũng đã nêu đủ thông tin để các cơ quan chức năng xem xét về ông Trần Mai Hạnh. Lúc đó đang chuẩn bị bầu cử Quốc hội, ông Trần Mai Hạnh là ứng cử viên đang tiếp xúc với cử tri, nên các cơ quan chức năng không thể không có kết luận sớm. Song do ông Đỗ Khánh Toàn, Ủy viên thường vụ thường trực Hội Nhà báo kiêm Tổng biên tập Tạp chí Người làm báo mà Thanh Niên phải tiếp tục đăng những bài viết về ông Hạnh.
Là vì ông Toàn yêu cầu Thanh Niên đăng nguyên văn bản giải thích của thường trực Hội Nhà báo Việt Nam do ông ký bảo vệ ông Trần Mai Hạnh. Chúng tôi buộc phải đăng theo Luật Báo chí và tất nhiên phải tiếp tục làm rõ những luận điểm sai trái trong văn bản của thường trực Hội Nhà báo. Cũng tại thời điểm này, tôi đến phỏng vấn ông Sáu Dân và có bài Cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt nói về vụ án Năm Cam đăng trên Thanh Niên chủ nhật, trong đó có đề cập chuyện của ông Trần Mai Hạnh.
Đọc bài viết đầu tiên về Trần Mai Hạnh đăng trên Thanh Niên, ông Sáu Dân bảo Báo Thanh Niên đã "phá một cái lệ". Bởi vạch trần sai phạm của một Ủy viên Trung ương Đảng trên báo chí khi cơ quan có thẩm quyền chưa chính thức có kết luận là một việc chưa từng có trước đó, mặc dù luật pháp không "cấm" làm việc này.
2. Sau bài viết về ông Trần Mai Hạnh và Phạm Sỹ Chiến, Báo Thanh Niên cũng là tờ báo đầu tiên đăng bài về sai phạm của ông Bùi Quốc Huy (Năm Huy), lúc đó là trung tướng Thứ trưởng Bộ Công an và cũng là một Ủy viên Trung ương Đảng. Bài tôi viết không dài, nhưng đăng xong nhiều người không khỏi cảm thấy "lạnh gáy". Trước đó dư luận trong và ngoài ngành công an bàn tán nhiều về việc ông Năm Huy "dính" với Hồ Việt Sử và với Năm Cam, nhiều người bức xúc đến phẫn nộ khi nhìn Năm Cam bị bắt còn Năm Huy thì được thăng trung tướng. Sau khi đọc bài báo, thượng tá Nguyễn Hữu Ngọc, người trực tiếp bắt Năm Cam hồi năm 1995 và là một trong những người hiểu rõ nhất những dây mơ rễ má xung quanh đường dây tội ác này, đã gọi điện cho tôi bảo: "Chính xác, nhưng viết ít quá". Ông Ngọc "xúi" chúng tôi viết tiếp để các cơ quan có thẩm quyền "có cơ sở hiểu thêm về ông Năm Huy", nhưng ông không cung cấp bất cứ thông tin gì. Ông Ngọc là người biết rất nhiều thông tin, nhưng ông rất "khôn", tuyệt đối không bao giờ "hé" cho báo chí biết.
Ai cũng biết Bùi Quốc Huy là một nhân vật có quyền lực rất lớn trong ngành công an. Quyết định cho đăng bài đó, Tổng biên tập phải đứng trước sự lựa chọn hết sức cam go và không thể nói là không "run tay". Trước khi đăng bài đó, ông Khế có gọi điện trao đổi với một cán bộ lãnh đạo cấp cao đang ở thành phố, người biết rất rõ những sai phạm của ông Bùi Quốc Huy. Người này khuyên ông Khế: "Với tư cách là người lãnh đạo, tôi thấy anh cho đăng bài đó là có lợi cho công việc chung, có lợi cho việc chỉnh đốn Đảng. Nhưng với tư cách là một người bạn, tôi khuyên anh phải xem xét kỹ, vì có thể sự việc này không phải ai cũng hiểu và có thông tin giống nhau, nên rất bất lợi cho anh”. Lời khuyên ấy quả là chân tình. Ông Khế nghe câu đó và quyết định cho đăng. "Có lợi cho công việc chung" thì được rồi, ông chấp nhận tất cả. Cuối năm ngoái, có người đề nghị “cắt thi đua” đối với tôi, lý do là tôi đã viết bài về Bùi Quốc Huy “làm lộ bí mật”. Nghe chuyện đó, ông Khế bực mình tuyên bố trước cơ quan: “Nếu kỷ luật Hoàng Hải Vân thì trước hết phải kỷ luật tôi, vì tôi chỉ đạo viết bài đó”. Cuối cùng thì cũng không ai kết luận Báo Thanh Niên “làm lộ bí mật”, vì sự thật không phải như vậy.
3. Ông Tư Bốn (tướng Nguyễn Việt Thành) là một trong những người đọc những bài viết về vụ Năm Cam trên Báo Thanh Niên kỹ nhất và tâm đắc nhất. Thỉnh thoảng không thấy báo đăng, ông gọi điện cho ông Nguyễn Công Khế, hỏi: "Báo các anh có thông tin gì mới không?". Những lúc đó ông Khế nói: "Ông không cung cấp thông tin thì làm gì có thông tin mới". Ông Tư Bốn cười trừ, bảo: "Không thể cung cấp được...". Thực tế là ngoại trừ những bài trả lời phỏng vấn một cách dè dặt và những thông tin được công bố trong các cuộc họp báo, ông Tư Bốn cũng như những người trong Ban chuyên án tuyệt đối không cung cấp bất cứ một thông tin gì về vụ án cho Báo Thanh Niên. Rất nhiều chuyện liên quan đến vụ án, chúng tôi phải làm những cuộc điều tra riêng, đôi khi đến hỏi ông để xác minh, ông không "gật" cũng không "lắc" mà né sang chuyện khác. Quan hệ giữa ông Nguyễn Công Khế với ông Tư Bốn là "đồng thanh tương ứng", nhưng cả hai ông đều rất có nguyên tắc. Chỉ duy nhất một chuyện ông Tư Bốn cung cấp thông tin cho chúng tôi, đó là việc Năm Cam vạch kế hoạch sát hại bản thân ông và ông Nguyễn Công Khế. Ông nói chuyện đó nhưng yêu cầu không được đăng lên báo, đăng chuyện đó lên là không có lợi, vì có thể ai đó sẽ bảo rằng sở dĩ Tư Bốn và Nguyễn Công Khế "làm mạnh" vụ này là vì hai ông có mối thâm thù cá nhân với Năm Cam. Ông bảo chuyện chúng muốn giết ông và ông Khế là chuyện nhỏ không đáng nói, chuyện chúng làm bất ổn thành phố và gây mất niềm tin của nhân dân vào chính quyền mới là chuyện lớn.
4. Khi chuẩn bị mở phiên tòa sơ thẩm, báo chí nước ngoài thông tin rất nhiều về vụ Năm Cam. Tôi được đọc một bài phỏng vấn một giáo sư người Mỹ. Trả lời câu hỏi hình như báo chí ở Việt Nam "kết tội các bị cáo trước khi các quan tòa kết tội", ông giáo sư nói, đại ý rằng báo chí Việt Nam đã sử dụng tự do báo chí và điều đó không có gì sai cả. Ông giáo sư người Mỹ công nhận Việt Nam có tự do báo chí và ông đã nhận định đúng. Luật pháp Việt Nam không coi một người là có tội khi tòa án chưa phán quyết người đó có tội bằng một bản án. Nhưng luật pháp cũng không cấm công dân tố giác tội phạm, ngược lại tố giác tội phạm là quyền và nghĩa vụ công dân. Tôi đặt ra vấn đề này là vì trong khi tòa xét xử vụ án Năm Cam, đây đó trong giới báo chí xuất hiện một luận điệu phê phán việc báo chí "kết tội" các bị cáo, họ cho rằng phải thông tin "khách quan", từ đó mới xuất hiện một số bài báo mà trong đó tiếng nói của những người bao che cho tội ác được đặt ngang với tiếng nói của những người chống lại tội ác. Báo Thanh Niên là tờ báo đầu tiên vạch trần tội ác của Năm Cam và cảnh báo về tình trạng một số quan chức trong cơ quan công quyền bảo kê cho Năm Cam. Hồi đó còn có Báo Tiền Phong. Báo chí không làm người ngoài cuộc để quan sát, mà tự đặt mình trong cuộc, đứng trong lực lượng đấu tranh chống tội phạm. Đó là thái độ nhất quán trước sau như một của chúng tôi. Và như mọi người đều biết, Năm Cam đã được bảo kê cho thoát tội. Khi Năm Cam ở trong trại cải tạo, đồng bọn Năm Cam liên tiếp đe dọa đặt bom tòa soạn Báo Thanh Niên. Thanh Niên trở thành kẻ thù của đường dây tội ác này.
5. Hồi 1995, Thanh Niên không chỉ đăng một loạt hàng chục bài về đường dây tội ác này, Ban Biên tập Báo Thanh Niên còn viết thư báo cáo với Thủ tướng Chính phủ về sự lộng hành của đường dây tội ác và những kẻ bảo kê cho chúng. Bức thư đó đã được Thủ tướng Võ Văn Kiệt lúc đó chuyển cho Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) với lời phê “Phải làm cho quyết liệt”. Khi Bộ Công an cho cán bộ, chiến sĩ đến bảo vệ tòa soạn, trong đó có ông Dương Minh Ngọc làm chỉ huy, ông Khế cũng đã nói với tướng Trịnh Thanh Thiệp (Phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát) những phân vân của mình về Dương Minh Ngọc. Khi Báo Thanh Niên đăng loạt bài đó, ông Thân Thành Huyện đã quy kết trong một cuộc họp rằng: "Báo Thanh Niên làm rối loạn tình hình của thành phố". Ở TP Hồ Chí Minh hồi đó trong cuộc chiến đấu của báo chí với tập đoàn tội ác Năm Cam, Thanh Niên có lúc đơn độc một mình. Và Năm Cam chỉ ở vài năm trong trại cải tạo rồi được trả tự do, mở rộng hoạt động tội ác, tiếp tục lộng hành.
Những người làm Báo Thanh Niên không có thù hằn với ai. Đã dấn thân vào nghề báo thì đúng phải nói đúng, sai phải nói sai, dù kẻ làm sai là bạn mình cũng phải nói. Ông Khế cũng không thù hằn cá nhân Năm Cam. Một lần gặp Năm Cam tập thể dục trong vườn Tao Đàn, Năm Cam lại bắt tay ông chào hỏi. Ông Khế đã nói một cách tử tế với Năm Cam rằng: "Anh bây giờ phải lo làm ăn đàng hoàng, nếu không coi chừng tái phạm, luật pháp không tha đâu". Năm Cam khúm núm: "Em không làm gì sai, là do cái tiếng của em nó lớn nên người ta nghĩ vậy, em vẫn làm ăn đàng hoàng". Hắn vẫn xưng "em" với ông Khế, mặc dù Năm Cam lớn tuổi hơn ông rất nhiều. Cuộc gặp này Năm Cam cũng có thuật lại với một nhà báo ở thành phố sau đó. Hắn tìm cách tranh thủ, nhưng bên trong thì rất thù ghét Thanh Niên...
6. Bây giờ nghĩ lại mọi chuyện mới thấy... hú hồn. Nếu như các ông Bùi Quốc Huy, Trần Mai Hạnh, Phạm Sỹ Chiến mà không bị xử lý kỷ luật, không bị truy tố và không bị kết án tù thì những người làm Báo Thanh Niên như chúng tôi có được yên ổn không? Chắc chắn là không rồi. "Mỗi buổi sáng coi báo, đọc những bài viết về mấy ông đó, tôi vừa đọc vừa run...", đó là lời một người thân của một phóng viên Báo Thanh Niên nói với tôi.
Còn tôi, không chỉ một lần nghe ông Khế nói câu này: "Cho đăng đi, không có cách nào khác, không thể chấp nhận việc đứng về phía tội ác, không thể làm ngơ trước chuyện hại nước, hại dân được, nếu cần tôi sẵn sàng nghỉ làm Tổng biên tập, chấp nhận về nhà...". Và các phóng viên, biên tập viên, họa sĩ trình bày và nhân viên kỹ thuật của tòa soạn khi nghe những lời đó của Tổng biên tập, bỗng thấy nghề báo là nghề có lý tưởng, là nghề rất có tương lai... Làm tòa soạn tôi biết, mối quan tâm lớn nhất của ông Khế không phải là những chuyện "vụ án", ông quan tâm nhiều nhất đến những vấn đề kinh tế, đến thanh niên tình nguyện, đến giáo dục, đến thể thao, đến văn nghệ... Vì vậy mới có giải U.21 Báo Thanh Niên, vì vậy mới có Duyên dáng Việt Nam vừa tôn vinh nghệ thuật vừa tạo quỹ học bổng cho học sinh, sinh viên. Ông không thích chuyện đấu đá, nhưng nếu cần ông chấp nhận tất cả để bảo vệ lẽ phải. Lúc đó nhiều phóng viên báo chí nước ngoài, trong đó có chị Margo Cohen của Tạp chí Kinh tế Viễn Đông, vì câu chuyện đang sốt dẻo, đã gặp Ban Quốc tế Trung ương Đoàn để đề nghị trực tiếp gặp ông Khế nhưng ông không tiếp xúc. Sau đó, phóng viên này viết một bài trên Kinh tế Viễn Đông nói một ý rất hay ví von rằng Năm Cam đã rủi ro gặp hai “khắc tinh” đó là Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Minh Triết và tướng Nguyễn Việt Thành - hai nhân vật rất kiên quyết trong chống tội phạm có tổ chức của thế giới ngầm. Và đến khi cần thiết, ông Khế cũng phải lên tiếng. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng BBC, phóng viên hỏi: "Khi Thanh Niên đăng bài phê phán sai phạm của các quan chức, khi các quan chức đó bị đưa ra tòa, điều này có làm tổn hại đến chính quyền không?". Ông Khế trả lời: "Điều đó không phải là tổn hại, mà là một thắng lợi của chế độ, bởi khi anh mổ các khối u trong người mình ra thì cơ thể mới phục hồi và cường tráng, hơn là để mầm bệnh nguy hiểm ủ trong người. Chỉ có một chính quyền mạnh và vì dân mới làm được việc đó. Đó là một thắng lợi chứ không thể coi là tổn thất”.
Báo Thanh Niên đã không những không gặp nguy hiểm mà còn được khích lệ. Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương Trương Vĩnh Trọng, các vị lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh, các ban Đảng và lãnh đạo Bộ Công an đã nhiều lần động viên, chia sẻ, bày tỏ sự cảm thông với tập thể Báo Thanh Niên. Vừa rồi, trong cuộc họp tổng kết vụ án Năm Cam của các cơ quan chức năng, ông Trương Vĩnh Trọng, ông Vũ Quốc Hùng (Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng) cùng lãnh đạo nhiều ban, ngành đã nhắc đến vai trò của báo chí, đặc biệt là Báo Thanh Niên đã dày công, đóng góp vào thắng lợi của vụ án. Tại cuộc họp, tướng Lê Thế Tiệm (Thứ trưởng Bộ Công an) - người chỉ đạo kiên quyết vụ án từ đầu - còn nói, kết thúc vụ án này, hòa vào niềm vui của mọi người, có lẽ Báo Thanh Niên là một trong những tập thể vui nhất.
Nhưng kết thúc phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ Năm Cam, ông Khế không vui. Triệt hạ một đường dây tội ác là niềm vui lớn, nhưng không ai vui khi nhìn người khác vào tù. Trong những quan chức bị kết án tù, có người từng là bạn ông. Chính ông Khế đã nhờ ông Tư Bốn giúp cho một người lãnh đạo Báo Nhà báo & Công luận vào trại giam thăm và gửi tiền cho ông Trần Mai Hạnh ngay sau phiên phúc thẩm kết thúc. Sau phiên tòa, thấy nhiều người bị kết án tử hình, nhiều người bị kết án tù, những phóng viên chúng tôi cũng buồn nhưng thấy yên ổn, bởi một khối u rất lớn trên cơ thể đất nước đã bị loại bỏ.

H.H.V
(Bài đăng trên Thanh Niên Xuân 2004)

8 nhận xét:

  1. Góp công đầu trong việc triệt phá thành công đường dây mafia Năm Cam, Thanh Niên và các thành viên của nó đã ghi tên mình vào những trang vẻ vang của lịch sử báo chí nước nhà. Những nhà lãnh đạo sáng suốt và cương trực, cổ vũ cơ quan điều tra và báo Thanh Niên trong cuộc chiến vì nhân dân này đương nhiên cũng đã ghi dấu ấn cá nhân sáng chói vào lịch sử chính trị dân tộc.

    Chức tước hay tiền tài đều chỉ là những thứ phù du, mây nổi, không bao giờ có thể tạo ra thanh danh cho bất cứ ai. Chỉ có những ảnh hưởng tốt đẹp của anh tới con người và tạo vật của thế giới này, và trước tiên là của đất nước này mới là sống mãi.

    Mong sao lại có những nhà lãnh đạo sáng suốt, sẵn sàng gạt bỏ những bực dọc nhất thời, sát cánh cùng báo chí chân chính trong công cuộc canh tân đất nước. Thanh danh của những nhà lãnh đạo ấy sẽ lưu truyền muôn thuở. (Hải Văn HN)./.

    Trả lờiXóa
  2. Nên in thành tập những bài viết như thế này.

    Trả lờiXóa
  3. Bài học Năm Cam vẫn còn ý nghĩa thời sự sâu sắc khi mà công cuộc phòng, chống tham nhũng vẫn còn cam go. Chừng nào cái ác vẫn còn, chừng đó sứ mệnh của nhà báo vẫn luôn thôi thúc.
    Tôi rất muốn anh Hoàng Hải Vân sâu chuỗi nhưng vụ nổi cộm tham nhũng để xuất bản một cuốn sách. ở nước ngaòi, như Mỹ chẳng hạn, các ký giả tên tuổi đều ra sách về những vấn đề mà họ đeo đuổi từ tham nhũng đến chính trị,kinh tế... Những bài phóng sự chưa đủ đất để họ sâu chuỗi, đánh giá và phân tích một vấn đề.Vì vậy, xuất bản sách giúp họ trình bày rõ hơn với công chúng. Gần đây, chắc anh Sánh biết cuốn "Cuộc chiến ngầm- bí sử nhà Trắng" của nhà báo đánh vụ Oatơghết năm 1972 Bob Woodward, phơi bầy khá rõ chính trường nước Mỹ, bán khá chạy ( vừa được dịch ra ở ta)với ấn bản gần 1 triệu cuốn ngay trong lần đầu ra mắt ( mời anh xem thêm http://www.baovanhoa.vn/sachmoi/14004.vho).
    Trân trọng (một người thân của Hải Văn- HN)

    Trả lờiXóa
  4. Ông Năm Cam rất xui xẻo vì sinh thời ở giai đoạn đó. Nếu thời điểm này, chưa hẳn tội ác của tập đoàn ông bị phanh phui.

    Trả lờiXóa
  5. Con đã đọc đi đọc lại bài ni 3 lần. Báo Thanh Niên xứng đáng là một tập thể Anh Hùng. Tự hào khi đất Quảng quê mình có một con người như Bác Khế (con ở cùng Huyện với bác khế). Con đang học báo chí. Quyết học thật giỏi, viết thật tài để sau này ra trường xin vào cho kỳ được báo Thanh Niên.
    Nguyễn Trường Trung

    Trả lờiXóa
  6. Vụ án này có triệt được tận gốc đâu, kẻ trong bóng tối vẫn chưa lộ diện. Những nhà báo chân chính ngày đó giờ còn làm báo được không, tiếc thay.

    Trả lờiXóa
  7. Cam on bao Thanh Nien..!

    Trả lờiXóa
  8. hoan nghênh nha bao nguyễ công khê , nhưng bây giờ nam 2012, nhà báo N.C.KHẾở đâ va là gì ?

    Trả lờiXóa