Thứ Năm, 29 tháng 1, 2009

"Tôi cam đoan giải quyết triệt để vấn đề lũ lụt"


Mồng ba, gọi điện thoại chúc tết Hoàng Đình Bá. Ông không chúc tụng mà hào hứng nói luôn “chuyện quan trọng”. Đối với ông Bá, cái gì liên quan đến rừng đều là chuyện quan trọng. Tôi còn nhớ có lần mồng một tết đến nhà ông, vừa nói chuyện mấy câu ông đã đem luôn bản đồ thổ nhưỡng ra rồi say sưa câu chuyện về rừng, quên luôn khách đến là để chúc tết. Tôi đã gặp nhiều người già miền quê Quảng Nam gọi Hoàng Đình Bá là ông thần rừng. Ông đúng là ông thần rừng thứ thiệt.


Hôm nay ông bảo hai tháng nữa ông sẽ trình với các cơ quan có thẩm quyền toàn bộ hồ sơ về một chương trình khoa học và hành động liên quan đến rừng (vì nói chuyện qua điện thoại nên tôi không nhớ tên gọi của chương trình, chỉ nhớ hai nội dung là : An ninh sinh thái tự nhiên và An sinh sinh thái xã hội nhân văn).


Thật ra hơn 20 năm trước tôi đã nghe ông trình bày ý tưởng về một dự án lập một vòng cung từ Sơn Trà qua Hải Vân làm “Vườn quốc gia”. Chính tai tôi nghe giáo sư Trần Quốc Vượng phát biểu sau khi nghe ý tưởng của ông : “Nếu có sự kết hợp hài hòa nhất giữa tự nhiên và xã hội thì sự kết hợp đó chính là Hoàng Đình Bá”.


Nay nghe chương trình này tôi hỏi nó có khả thi không, ông nói : “Khả thi chứ”. Mấy chục năm nay lúc nào ông cũng nói vậy, cả khi bị người ta đánh cho tả tơi xác mướp ông vẫn ngây thơ tin vào thiện chí của con người. Và tôi lại bị ông thuyết phục.


Ông là “kiến trúc sư” của chương trình này, nhưng theo ông nó là kết quả của tâm huyết và trí tuệ của hàng trăm nhà khoa học bắt đầu từ sau trận lụt lịch sử ở miền trung năm 1964, trong đó có giáo sư Tạ Quang Bửu.


“Sản phẩm” của chương trình sẽ là sự phục hồi, tôn tạo một Khu sinh quyển 1 triệu ha, trong đó có một Vườn vạn vật 200 ngàn ha, tại Quảng Nam-Đà Nẵng. Đây sẽ là Khu sinh quyển (gồm các yếu tố đất, nước, sinh vật, khí hậu) và Vườn vạn vật tầm thế giới, là “bách khoa toàn thư” về gen thực vật và “một số động vật”.


Hiện thực vật tại Vườn Bách Thảo (Hà Nội) chỉ có 30 loài, Thảo Cầm viên (TP.HCM) chỉ khoảng 100 loài. Trong khi thực vật nước ta có trên 1 vạn loài, thục vật nước ngoài đã vào Việt Nam khoảng 200 loài. Ta chỉ cần có 500 loài từ nước ngoài là đủ các loài thực vật trên hành tinh. Sau khi so sánh, đối chiếu, ông bảo chỉ có Quảng Nam Đà Nẵng là đủ điều kiện dung trú tất cả các loại cây trên hành tinh nên cho phép có một Vườn Vạn vật như vậy. Phạm vi của nó là rừng cấm – rừng phòng hộ được nối liền lại với nhau, trải ra trên các sườn núi cao. Nó sẽ bao hàm 37 đỉnh núi trên dãy Trường Sơn có độ cao từ 1000 mét trở lên, cao nhất là núi Ngọc Linh 2600 mét (chỉ đứng sau độ cao của Hoàng Liên Sơn). Đó sẽ là những địa điểm dung trú được các loài cây xứ lạnh. Trong Vườn vạn vật cũng sẽ có một Vườn thuốc quốc gia. Theo ông thì Việt Nam có khoảng 1500 loại cây thuốc chưa được biết và sử dụng. Cây thuốc của chúng ta có thể trị được 950 bệnh khác nhau. Vườn thuốc sẽ nằm dưới chân núi Ngọc Linh.


Ông quả quyết : “Thực hiện chương trình này tôi cam đoan giải quyết triệt để vấn đề lũ lụt”. Vấn đề hạn hán cũng được giải quyết tương tự. Đừng vội cho Hoàng Đình Bá là kẻ ngông cuồng ảo tưởng. Ngày xưa đất nước này không có lũ lụt kinh hoàng như mấy chục năm gần đây. Trước năm 1945, Hội An chưa bao giờ ngập lụt, nước lên cao lắm chỉ ngập đến đường Bạch Đằng thôi. Nguyên nhân lũ lụt là rừng bị tàn phá. Nếu trồng lại được rừng thì giải quyết được lũ lụt, giải quyết được hạn hán. Trước đây rừng của ta có các loại cây có bộ rễ sâu hơn 30 mét, nay các loài cây này đã mất sạch hết rồi. “Nếu khu sinh quyển phục hồi được 4% cây có bộ rễ sâu thì sẽ phục hồi lại toàn bộ hệ thống nước ngầm bằng mức trước năm 1936”. Một trong 3 công trình quan trọng tại khu sinh quyển sẽ là hồ chứa nước tại Hòn Kẽm Đá Dừng. Đây vừa là đập thủy điện, vừa là nơi điều chỉnh lũ, vừa phục vụ giao thông (“đường nước”). Ông cho biết ông Vũ Quốc Thúc (chuyên gia kinh tế nổi tiếng của chính quyền Sài Gòn cũ) trước đây đã gợi ý về cái đập nước này. Và chính ông Vũ Quốc Thúc từ nước ngoài đã gửi về nước những hạt giống cây có bộ rễ sâu 30 mét, đó là cây zozoba.


Chương trình cũng bao gồm các giải pháp đối phó với sự biến đổi khí hậu toàn cầu như vấn đề nước biển dâng và chuyện “nóng chết người”. Riêng vấn đề “nóng chết người”, ông nói ông đã nghiên cứu thử nghiệm tại bán đảo Sơn Trà để tạo ra những khu vực dù thời tiết khí hậu ở bất kỳ tình huống nào thì nhiệt độ ở đó cũng không vượt quá 35 độ C. Với kết quả đó, ông nói : “Chiến lược của chúng ta là không để xảy ra tình trạng khí hậu biến đổi gây nóng chết người, nếu có xảy ra thì cũng có đủ chỗ cho con người cư trú, không để xảy ra tình trạng nóng chết người hàng loạt như ở Ấn Độ và một số nước khác".


Có lẽ ông đang nghĩ rằng ý thức của người dân là yếu tố quyết định cho tính khả thi của chương trình. “Thân thiện với thiên nhiên là đạo làm người”, ông Bá nói. Ông cho rằng, nếu mỗi người dân, mỗi anh bộ đội, mỗi em học sinh tự nguyện trồng 1 cây mang tên mình trong Vườn vạn vật thì coi như chương trình đã thành công rồi. 28 cuộc thăm dò cũng đã cho thấy chương trình được sự hưởng ứng rộng rãi. Điều thú vị là đã thăm dò chính những “lâm tặc”, những người này nói nếu có một chương trình như vậy đối với rừng thì giới lâm tặc sẽ xin giải nghệ, không phá rừng nữa. Ông Bá nói ông tin vào “lời hứa” của lâm tặc. Tôi cũng tin luôn. Nhưng nếu nói rằng chương trình này sẽ khởi động khi ông còn sống thì tôi không dám tin, vì tôi biết chắc không có bất cứ kẻ quan liêu nào ủng hộ những người như Hoàng Đình Bá.


Nghe qua điện thoại tiếng được tiếng mất, viết vội vàng không mạch lạc. Sẽ trở lại chuyện này khi có trong tay tài liệu.


Bài liên quan :

Rừng vẫn chưa xanh lá

5 nhận xét:

  1. Em xin có một đề xuất thế này: anh đề nghị báo Thanh Niên đầu tư sức người sức của mời một nhóm chuyên gia đủ thẩm quyền khoa học làm hội đồng thẩm định và phản biện các đề án của bác Hoàng Đình Bá, nếu thấy đề án khả thi, em tin, báo Thanh Niên, Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS HCM và các báo bạn sẽ ủng hộ hết mình để những ý tưởng của bác Hoàng Đình Bá sớm trở thành hiện thực.

    Mong anh dành thật nhiều thời gian, công sức cho đề tài này trong Năm Mới.

    Hải Văn

    Trả lờiXóa
  2. Theo ông Bá nói thì đây không phải là một công trình khoa học của cá nhân ông. Nó lớn hơn nhiều, nó là kết quả của mấy chục năm nghiên cứu của hàng trăm nhà khoa học được công bố rải rác ở nước ta cùng tri thức thực tiễn của nhiều nước khác nữa. Theo tôi biết, ông Bá đã sử dụng hơn 1000 kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước để phục vụ cho chương trình này.

    Nếu lập Hội đồng Khoa học để thẩm định, phản biện thì không biết phải có mấy chục cái Hội đồng như vậy và phải thẩm định mấy chục năm mới xong.

    Vì vậy có lẽ phải tư duy theo cách khác.

    Trả lờiXóa
  3. Các nghiên cứu khi được đăng, tức đã được thẩm định và có thể sử dụng (trừ báo VN-phải xem xét kỹ).
    Nhưng rõ ràng, vấn đề này phải được thực hiện càng sớm càng tốt.
    Không chỉ riêng Ô.Bá, người làm khoa học hết sức nóng lòng tìm giải pháp hiệu quả cho thiên nhiên và cả xã hội VN (dù chỉ là một phần nào đó).
    Vấn đề là nhận thức của giới chức.
    Quý báo, nên chăng, mở một cuộc vận động về vấn đề này. Tôi tin rằng nó sẽ được đông đảo người dân, nhất là giới làm khoa học ủng hộ.

    Trả lờiXóa
  4. Nguyen Xuan Lien , email : vucquanh@yahoo.com10:03 8 tháng 3, 2009

    Toi xin Anh cho dia chi va so dien thoai va dia chi thu dien tu cua bac Hoang Dinh Ba neu duoc. Toi dang co y tuong trong lai mot tham rung tu nhien tren dien tich 10 ha tai Dong Hoi, Quang Binh. Muon duoc lien he voi bac Hoang Dinh Ba de xin giup do ve ky thua va cong nghe trong rung. Hien toi da trong 3 000 cay go Huynh vao thang 11/2008. Mong Anh luu y giup do. Xin tran trong cam on.
    Nguyen Xuan Lien dia chi : Khu du lich sinh thai - van hoa Vuc Quanh xa Nghia Ninh, TP Dong Hoi, Quang Binh.
    Dien thoai : 0912313845
    E-mail : vucquanh@yahoo.com

    Trả lờiXóa
  5. Nguyen Xuan Lien e-mail : vucquanh@yahoo.com09:53 9 tháng 3, 2009

    Cam on Anh da cho so dien thoai cua bac Ba ! Xin phep Anh cho toi dua ve Blog : 360.yahoo.com/vucquanh may bai viet ve rung cua Anh. Chuc Anh luon khoe.

    Trả lờiXóa