Thứ Tư, 25 tháng 2, 2009

Tự do ngôn luận Mỹ từng góp phần ngăn chặn chiến tranh Việt Nam

(Bài viết này sẽ được “liên kết” trong chùm bài Báo chí “bầy đàn”, nhưng tôi không có thì giờ viết liền một mạch nên phải tạm tách riêng ra, vì nó thuộc xu hướng ngược lại).

Lịch sử báo chí Hoa Kỳ có ghi hai sự kiện ngoạn mục về quyền tự do ngôn luận liên quan đến phong trào chống chiến tranh, đòi hòa bình cho Việt Nam. Đó là vụ cô bé 13 tuổi thắng kiện và vụ tài liệu mật lầu năm góc.

Cô bé 13 tuổi thắng kiện

Năm 1965, cô bé Mary Beth Tinker 13 tuổi, học ở North High School thuộc Des Moines, bang Iowa, khi nghe thượng nghị sĩ Robert F. Kennedy gợi ý rằng người Mỹ nên đeo băng tay đen để phản đối cuộc chiến tranh Việt nam và ủng hộ một đề nghị ngừng bắn vào lễ Noen năm đó, ngày 16-12-1965, cô bé đã cùng một nhóm bạn ở nhiều trường khác nhau trong thành phố quyết định
đeo băng tay đen tới trường, dù biết rằng cô có thể bị đình chỉ học tập vì nhà trường đã có khuyến cáo trước đó. Và ngay lập tức cô đã bị đuổi học.

Mary Beth Tinker và em trai cầm băng đen hòa bình

Cho rằng quyết định này là vi phạm Điều bổ sung sửa đổi thứ nhất của Hiến pháp Hoa kỳ, tức điều luật bảo đảm quyền tự do ngôn luận, Mary Beth và một số học sinh khác đã tiến hành một vụ kiện. Ở cấp sơ thẩm, cô bé đã thua kiện vì tòa cho rằng việc cấm đeo băng tay đen của nhà trường là hợp lý nhằm tránh chia rẽ giữa những người đeo băng tay đen với những học sinh không đồng quan điểm trong lớp.

Ba năm sau kể từ khi Mary Beth và các bạn của cô bị đình chỉ học tập, vụ kiện được đưa lên Tối cao pháp viện Hoa Kỳ. Tòa tối cao nói không ai được vi phạm những quyền hiến định tại trường học và phán quyết cho các em thắng kiện. Tòa lập luận rằng : “Bất cứ một sự rời xa trật tự nào cũng có thể gây nên rắc rối. Bất cứ một sự xa khác nào so với ý kiến của số đông cũng có thể gây nên sự sợ hãi. Bất cứ một từ nào của một ai đó nói ra trong lớp học, trong phòng ăn trưa hoặc trong khuôn viên trường học, đi trệch quan điểm chính thống cũng có thể gây ra tranh luận hoặc gây nên sự xáo trộn. Nhưng Hiến pháp của chúng ta nói rằng, chúng ta phải chấp nhận những rủi ro này, và lịch sử của chúng ta cũng cho thấy rằng, hình thức tự do mang tính rủi ro này – hay sự cởi mở này – chính là cơ sở của sức mạnh quốc gia, sự độc lập và sự mạnh mẽ của người dân Mỹ, những người sinh ra và lớn lên trong xã hội tương đối cởi mở và ưa tranh luận này”. Tòa cũng phán : “Trong hệ thống của chúng ta, các em học sinh không thể bị coi như những người tiếp nhận thụ động những gì mà Nhà nước chọn để truyền đạt. Các em không thể bị giới hạn trong việc bày tỏ những tình cảm chính thức được chấp nhận… Các em được quyền tự do bày tỏ ý kiến của mình”. (Thông tin lấy từ website của ĐSQ Hoa Kỳ tại Hà Nội).

Dĩ nhiên là báo chí Mỹ đã đưa tin đầy đủ về sự kiện này, nó nằm trong dòng chảy của phong trào rộng lớn chống chiến tranh, đòi hòa bình cho Việt Nam những năm 1960 và nửa đầu những năm 1970. Có lẽ cao điểm là cuộc tuần hành ngày 15-5-1969 : Hàng trăm ngàn người Mỹ đã mang băng đen xuống đường tuần hành đòi chính quyền chấm dứt chiến tranh.

Một sự kiện nhỏ, do các em nhỏ tạo ra, nhưng nó kỳ thú đến mức khiến cho tòa án tối cao Hoa Kỳ phải ra tay bảo vệ, trở thành sự kiện mang tính kinh điển trong bảo vệ Hiến pháp. Những người bạn Mỹ nhỏ tuổi đó (bây giờ là những người ngoài 50) thân thiết với Việt Nam biết nhường nào, sách báo Mỹ vẫn nhắc tới họ, tự hào về họ, nhưng rất tiếc là báo chí Việt Nam sau này không nhắc tới.

Sự quên lãng hình như cũng mang tính bầy đàn…

(còn tiếp)

2 nhận xét:

  1. Tu do ngon luan o Viet Nam cung se lam cho gioi lanh dao Trung Quoc phai nhin Viet Nam khac han. Lanh dao cua ta sang Trung Quoc vi ly do ngoai giao nhieu khi cung phai noi nhung dieu minh khong muon noi. Vay nhung su that can phai noi ma quy vi lanh dao khong tien noi thi cu de cho nhan dan noi, va noi bang nhieu cach khac nhau, nhu the se chi co loi cho dan cho nuoc ma thoi, phai vay khong anh.

    Hai Van

    Trả lờiXóa
  2. Người Mỹ rất coi trọng tự do ngôn luận và người ta không sợ (và không phải sợ) nói ra quan điểm của mình. Tuy nhiên trong thời buổi này dường như có một nghịch lý là ai cũng nói và chẳng ai nghe. Điển hình như là những tranh cãi gần đây về gói kích cầu kinh tế.

    Trả lờiXóa