Thứ Hai, 1 tháng 6, 2009

Chiến sĩ bảo vệ tự do


Mấy hôm nay giá vàng ở Việt Nam tăng thẳng đứng và hôm nay đang nằm ở đỉnh cao chót vót : 2.145.000 đồng/lượng SJC. Vàng thế giới cũng đã thẳng tiến lên trên 980 USD/ounce. Các chuyên gia quốc tế và trong nước đều thống nhất dự báo : vàng sẽ tiếp tục tăng, sẽ phá kỷ lục 1.033,9 USD (17-3-2008) và sẽ lập tiếp những kỷ lục mới, dù nó sẽ “thăng” theo chiều răng cưa (tìm được những “răng cưa” này sẽ là cơ hội cho các nhà đầu tư lướt sóng).


Giá vàng tăng trong những ngày này có nhiều nguyên nhân : đồng đô la Mỹ suy yếu, giá dầu tăng, Bắc Triều Tiên thử hạt nhân và một loạt những động thái của giới tài chính và chính trị…


Nguyên nhân bao quát là do “hiệu quả” của hàng nghìn tỷ đô la từ các “gói kích cầu” mà chính phủ Mỹ và chính phủ các nước đã bơm vào các nền kinh tế để đối phó với khủng hoảng. Cái này các nhà kinh tế trường phái Austrian gọi là bốc thuốc an thần cho con bệnh, theo sách thuốc của thầy Keynes.


Theo lẽ thông thường mà ai cũng hiểu, của cải ở đời đều do những cá nhân làm ra bằng mồ hôi, bằng trí não của họ. Với chức trách của mình, Nhà nước không làm ra của cải, nó chỉ thu một khoản tiền của những người làm ra của cải ở một mức hoặc một tỷ lệ nhất định, gọi là thuế. Khoản tiền này dung để trang trải những hoạt động của nhà nước khi nó đảm nhiệm những công việc mà xã hội giao phó, thoạt kỳ thủy đó là những việc ích nước lợi nhà mà từng cá nhân riêng lẻ không thể làm được.


Của cải làm ra phải đem trao đổi, thô sơ là hàng đổi hàng, khi của cải dồi dào rồi thì trao đổi bằng tiền. Là phương tiện thanh toán, nên lượng tiền lưu thông trong xã hội bao nhiêu thì phải có một lượng của cải tương ứng bấy nhiêu. Cho nên tiền là sự “cách điệu” của của cải. Nhưng người ta không thể đo được lượng của cải để phát hành tiền tương ứng được, vì nó quá phức tạp, nên phải tính theo một cách khác. Lấy bạc hoặc vàng để bảo đảm giá trị. Ngay cả Nhà nước phong kiến, quyền của vua chúa không ai kiểm soát, cũng phải lấy thứ kim loại qúy là bạc hoặc vàng để làm phương tiện thanh toán hoặc phương tiện bảo đảm giá trị đồng tiền. Khi xem phim Tàu ta thấy các nhân vật khi mua bán hoặc chi cho ai thường rút ra một xấp giấy gọi là “ngân lượng”, đó chính là những “chứng chỉ” trả tiền được bảo đảm bằng bạc. Tiền giấy của các nhà nước phong kiến cổ đại đều là những “chứng chỉ” có bạc hoặc vàng bảo đảm cả. Những bậc “con trời” cũng không dám tùy tiện in tiền.


Từ năm 1914 trở về trước, nhất là trong thế kỷ 19, ở các nước theo thể chế thị trường mà người ta gọi là chủ nghĩa tư bản, để đồng tiền không mất giá, người ta lấy vàng (song song với bạc) ra bảo đảm giá trị, gọi là bản vị vàng hoặc kim bản vị. Lượng tiền lưu hành trong một nước bao nhiêu nhất định phải có một lượng vàng tương ứng nằm trong kho. Hồi đó lượng vàng thường chạy qua chạy lại từ kho vàng của ngân hàng quốc gia nước này sang ngân hàng quốc gia nước khác theo sự thăng trầm của hoạt động buôn bán từng nước. Kinh tế học phát triển cùng với sự ra đời của một loạt những “cách điệu” khác và các công cụ tính toán ngày càng tinh vi, nhưng đều xuất phát từ đạo lý : đồng tiền không thể được in ấn bừa bãi.


Do được bảo đảm bằng vàng, suốt hơn 1 thế kỷ thế giới không hề biết đến lạm phát. Từ đầu thế kỷ 19 đến trước Đại chiến I, trong 113 năm đồng đô la Mỹ và nhiều đồng tiền châu Âu lạm phát bằng 0, giá tiêu dùng biến động không đáng kể. Đối với nước Anh, trong suốt 250 năm trước Đại chiến I, trừ khoảng thời gian lạm phát ngắn do chiến tranh với Napoleon, sức mua của đồng bảng Anh không những không giảm mà còn tăng. Lịch sử coi đây là thời hoàng kim của kinh tế thị trường. Sự thịnh vượng kinh tế đã giúp nước Anh thống trị ¼ thế giới.


Chính laissez-faire tạo ra sự thịnh vượng của châu Âu và Hoa kỳ vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Sự thịnh vượng đó đi liền với những Nhà nước “bé”. Nhà nước muốn to ra để đảm nhận nhiều “sứ mệnh” tự phong cho mình mà thực chất là những tham vọng quyền lực, thì phải có nhiều tiền, muốn có nhiều tiền thì phải có vàng bảo đảm. Nên chính vàng đã ngăn cản tham vọng quyền lực của Nhà nước. Nhà nước bé thì con người được tự do, nên người ta cũng gọi vàng là chiến sĩ bảo vệ tự do.


Nhưng tham vọng quyền lực của Nhà nước vốn vô hạn độ, dù đó là Nhà nước dân chủ, Nhà nước do dân bầu. Tham vọng vô hạn độ đó luôn luôn khiến Nhà nước có xu hướng phình to ra. Khi trong nước hết việc để làm, tức là không có lý do để phình to ra, các Nhà nước lại tính chuyện đi gây gổ. Đi gây gổ với nước khác bao giờ cũng trương ra lý do bảo vệ quyền lợi dân tộc. Chiến tranh nổ ra. Chiến tranh nổ ra thì cần rất nhiều tiền. Dưới bản vị vàng, Nhà nước cần thêm tiền thì phải tăng thuế. Nhưng tăng thuế thì dân không ủng hộ.


Do đó, từ năm 1914, các nhà nước đã phải xóa bỏ bản vị vàng để in tiền tài trợ cho chiến tranh, đầu tiên là nước Anh. Đại chiến I khiến thế giới điêu tàn, từ đây mở đường cho sự lộng hành của các nhà nước. Và sau cuộc điêu tàn của Đại chiến II, sự lộng hành trở nên vô biên không thuốc chữa.


Viết đến đây thì giá vàng thế giới đã lên 987,6 USD/ounce, vàng SJC trong nước đã lên 21.6300.000đồng/lượng rồi (16h33, 1-6-2009), bà con lướt sóng vàng đừng vội chốt lãi nhé, hehe…

(Lúc nào rảnh viết tiếp)


Những bài liên quan :

Hòa bình và khoan dung

"Qùy hoa bảo điển"

150 năm không lạm phát

Alan Greenspan nói về bản vị vàng

Từ những núi nợ của nước Mỹ

Nhà nước mạnh, Nhà nước yếu

7 nhận xét:

  1. Cảm ơn anh vì một bài viết rất bổ ích. Tuy nhiên em thấy đoạn này có điều gì đó chưa thông suốt :

    "Nhưng tham vọng quyền lực của Nhà nước vốn vô hạn độ, dù đó là Nhà nước dân chủ, Nhà nước do dân bầu ............. Đi gây gổ với nước khác bao giờ cũng trương ra lý do bảo vệ quyền lợi dân tộc. "

    Sự mở rộng vai trò của nhà nước là do mục đích chủ quan của nhà nước hay do điều kiện khách quan buộc nó phải mở rộng ?

    Trả lờiXóa
  2. Nhà nước - ở đây là Nhà nước dân chủ - về bản chất là tổ chức lập ra để đảm nhiệm những công việc mà các công dân tự do giao cho nó, đó là những việc mà các công dân không làm được. Theo xu hướng lành mạnh, khi những việc nào mà công dân làm được thì Nhà nước phải rút lui. (Ông Phan Văn Khải khi còn là Thủ tướng đã có một câu rất hay, đại ý : Những gì dân làm được thì phải giao cho dân làm, Nhà nước chỉ làm những việc mà dân không làm được.

    Nhưng con người vốn có tham vọng quyền lực, dù trong hệ thống dân chủ, Nhà nước vẫn có xu hướng phình to ra (để tăng quyền lực), nên phải có "cơ chế kiểm soát". Nếu không kiểm soát thì Nhà nước nào cũng có khả năng dẫn đến chuyên chế. Cơ chế đó thường là những giới hạn lập pháp và hành pháp ghi trong Hiến pháp, là tòa án độc lập, là hệ thống "phản biện" của xã hội dân sự...

    "Đi gây gổ", tức là gây chiến tranh, là một trong những lý do để mở rộng quyền lực Nhà nước, cái này thì rõ rồi. Chỉ có chiến tranh bảo vệ đất nước là chính đáng thôi, và đó mới là chức năng của Nhà nước.

    Sự mở rộng vai trò của Nhà nước, thường là mục đích chủ quan của Nhà nước (nhằm mở rộng quyền lực), ít khi do nhu cầu khách quan, trừ trường hợp tiến hành chiến tranh vệ quốc.

    Nếu bạn để ý sẽ thấy, ngay cả những nhiệm vụ chính đáng nhất như việc chống cúm gà, cúm heo... các Nhà nước thường "nói vống" lên để tăng ngân sách, tăng vai trò.

    Cám ơn bạn.

    Trả lờiXóa
  3. Yes, bản vị vàng là chiến sĩ bảo vệ tự do. Nhưng anh sẽ giải thích thế nào về dầu mỏ - một thứ vàng đen? Và sự phình to của nhà nước liệu có liên quan đến sự phình to của các tập đoàn kinh tế đứng sau đó? Liệu có phải là sự mở rộng thị trường, tìm các nguồn nguyên nhiên liệu mới quý giá khác ngoài vàng và giúp cho nó phát triển thay vì dậm chân một chỗ trong khuôn khổ quốc gia? Hiện tại em nghĩ việc xóa bỏ chế độ bản vị vàng là tất yếu. Em lấy ví dụ nếu cứ neo buộc tiền giấy vào vàng - rất hiếm và ít ỏi, thì các chính phủ làm thế nào nếu không phải in tiền ra, để đầu tư cho các dự án nghiên cứu vũ trụ, những dự án tương lai mà chỉ chính phủ mới có khả năng hoàn thành?

    Trả lờiXóa
  4. Anh sẽ giải thích thế nào về dâu mỏ - một thứ vàng đen? Sự phình to của các nhà nước liệu có liên quan đến các tập đoàn kinh tế? Sự mở rộng thị trường, tìm kiếm nguồn cung ứng và nguồn cầu mới thay vì chỉ trong phạm vi một quốc gia? Em lấy ví dụ nếu cứ neo buộc vào chế độ bản vị vàng, các chính phủ sẽ giải quyết thế nào với các dự án chỉ đem lại giá trị trong tương lai như các dự án xây cầu trong vòng 10 năm, hay nghiên cứu vũ trụ trong vòng 50 năm?

    Trả lờiXóa
  5. Cám ơn Nguyen Thi. Bài này tôi viết chưa xong, khi viết xong tôi sẽ trao đổi tiếp với bạn.

    Trả lờiXóa
  6. Vàng lên giá, sao mình không biết để bán bớt đi he, bán ở đâu xin chỉ giúp với .Vàng, vâng, đó là sản phẩm cuối cùng còn sót lại trong thời điểm hiện tại để bọn đầu cơ toác oai, toác quái đẻ kiểm lời, giá vàng lên bao nhiêu là do tâm con người tự đặt ra thôi, còn giá trị thật thì cũng chẵng ai biết, nên đành chấp nhận vậy, tốt nhất là không quan tâm tới nó như Qua đây này..hi..hi..

    Trả lờiXóa
  7. Em đã theo dõi rất kĩ chủ đề nhà nước mạnh và nhà nước yếu của anh. Quả thực là rất thú vị !

    Hôm qua, trong 1 buổi hội thảo ở viện IDS, TS.Nguyễn Quang A và GS.Phan Đình Diệu có giới thiệu về xu huớng ứng dụng toán học và vật lí học trong kinh tế để nhận thức chính xác hơn các luồng chảy của nền kinh tế thực.
    Điều này làm em nhớ đến 1 luận điểm của F.A.Hayek khi chỉ trích nền kinh tế chỉ huy rằng: không có nhà nước nào có đủ thông tin và đủ khả năng xử lí để thay thế thị trừơng trong việc điều khiển nền kinh sao cho hiệu quả nhất.
    Hơn 60 năm đã trôi qua, với sự tiến bộ của công nghệ thông tin và với các mô hình toán học mới, và ngày càng tiến bộ hơn, Nhà nước sẽ ngày càng có nhiều sức mạnh hơn trong việc xử lí thông tin thị trường. Liệu luận điểm của Hayek sẽ dần trở lên lạc hậu ?

    Trả lờiXóa