Thứ Tư, 3 tháng 6, 2009

Điểm "không"


Đây là bài viết của con Háu, đăng trên mục "Thư 0 giờ "của một website mới toanh mang tên bee.net.vn. Xin được đăng lại trên Blog này.



Tôi thường hay mơ mộng về những điểm 0. “Bằng không”, “về không”, “thành không” lại là chuyện khác; còn bản thân chữ “không”, đối với tôi, là vô cùng kỳ vĩ.


Không kể tới con số 0 ra đời ở Ấn Độ, làm nên khoa học. Không kể tới “sắc không” làm nền tảng tư duy để sống qua một cuộc đời mà không tiếc nuối. Những cái “không” đó, tôi càng ngẫm mới càng thấy mê ly (mà biết, còn mê ly là chưa thấu đạt!). Có vài cái “không” mà tôi cảm thấy được, tuyệt đối.

Một lần trên mỏm núi ở Sierra Nevada, trước mặt là chốn người xe, thoắt quay lại – một khoảng không. Không thềm, không núi, không mây. Không gì hết. Dù có. Tôi suýt chết ngợp vì cái trống không đó trong một thoáng. Đó là một trong những khoảnh khắc làm tôi kinh sợ nhất đồng thời thăng hoa nhất. Chắc nó giống như là tự do.

Trong thời gian thì mỗi năm có phút Giao thừa đó, ai mà không cảm nhận được cái “không”? Một ngày, cũng có một điểm mà mọi thứ đều được cài đặt lại. Đó là lúc 0 giờ. 0 giờ là phút riêng tư nhất. Một mình với mình thôi. Dụng chiêu dụng võ ở đâu giờ này cũng thành vô chiêu. Tôi thường thích dùng lúc 0 giờ để đọc.


Tôi đọc “Thấy Phật” của ông Cao Huy Thuần. Trong đó ông có nói về cái thềm. Thềm là ranh giới, nhưng mà phải bước lên, chứ không phải là bước qua. Thềm nhà, thềm núi, rồi thềm năm mới. “Trước thềm năm mới, kính chào…”… - vẫn là cái cụ thể. Ông còn bàn đến cái thềm, mà từ đó, một đứa con trai trở thành đàn ông, một đứa con gái trở nên đàn bà trước Trời đất.


Trong những câu chuyện thần tiên hay nhất của nhân loại, có cô con gái không muốn hồi hộp chờ đợi lâu, mà cũng chẳng thích từ giã vội thế giới thơ ngây, bèn ngủ một giấc thật dài cho đến khi hoàng tử đẹp trai nhất đời từ xa đến, quỳ xuống kính cẩn nhẹ hôn một cái hôn phớt hào hoa trên trán. Năm nào kẻ viết bài này cũng thấy một hoàng tử đến hôn một cô gái như thế - nụ hôn ấm của nắng đầu xuân đánh thức hoa lá thiên nhiên ngủ suốt mùa đông" *. Mê ly quá! Cái khắc 0 đó lặp lại, và vẫn là duy nhất.


Xung quanh cái điểm 0 này, tôi thấy mở ra một vùng bao la, tha hồ mà tản mạn. Nhưng chị Bee lúc đặt bài này, bảo: 800 chữ! Anh Bee thì bảo, cứ viết như viết blog. Thế thì tôi nói ngay vào cái mà tôi đang đọc và thấy lý thú nhất đây: Cái thềm đạo đức của Thúy Kiều. Ôi! Xin phép tác giả cho tôi được trích thêm 1 đoạn nữa: “Ban đêm, nhảy rào vào đàn cho tình nhân nghe, nàng Thúy có thể làm cho chàng Kim nghĩ lầm rằng người đẹp đã bước qua không gian đạo đức để bước vào thế giới của Ái thần. Nàng đã xóa thềm, việc gì chàng không xóa?" *. Nhưng thềm của nàng cao tót vời, là do nàng tự đặt ra cho mình. Nàng cư xử với cuộc đời trong hệ quy chiếu đó.


Biết bao nhiêu là cái hiểu nhầm “vậy mà không phải vậy” đã xảy ra khi người với người va chạm với nhau trong những chuyển động bất tận. Những hệ quy chiếu với điểm 0 cách xa nhau không dễ tìm được tiếng nói chung, cũng chẳng dễ “bắt được sóng” của nhau. Thế là sinh ra cô độc, sinh ra huyênh hoang, sinh ra bầy đàn hay xuất chúng. Sinh ra sự trong sáng và sinh ra cả thô lậu… Chỉ là do tương quan giữa những điểm 0 ấy mà thôi. Trên đời, con người sinh ra vốn đã không bình đẳng về thể chất. Lại thêm cái khác này nữa trong tư chất, làm sao mà bình đẳng! (Nhưng đây cũng lại là 1 chuyện khác mất rồi).

Và tôi cũng cố noi theo thời thượng một chút. Giờ người ta đang đánh giá lại các hệ quy chiếu để đo nền kinh tế, sự phát triển của một quốc gia, mức độ hạnh phúc của con người. Những tham số cũ đã lạc hậu rồi. Vậy chia lớp người trong xã hội theo sở hữu (giai cấp), theo tri thức,… cũng không còn hiệu nghiệm nữa. Sao chưa ai chia lớp người ra theo cấp bậc điểm 0 của thềm đạo đức nhỉ?


0 giờ, là lúc điểm “không” vươn xa, đi tìm tri âm tri kỷ. Nên tôi quá thích thú với cái tên chuyên mục này: “Thư 0 giờ”. Ước gì anh Bee chị Bee tạo được một trang Bee mà nhiều người tham gia cùng có chung tiếng nói (dù nhiều ở đây, không phải cứ là nhiều!).


CON HÁU

______________
* Cao Huy Thuần, “Thấy Phật” – Trước thềm, trang 41, 44, NXB Tri thức, 2009.

8 nhận xét:

  1. Oái, thấy bác HHV hay gọi "Con Háu" cứ tưởng là cháu bé tuổi teen!

    Trả lờiXóa
  2. Bây giờ mới biết "con Háu" là nhà báo Thu Uyên. Híc. Chú cứ gọi thế làm cháu tưởng là "Háu" còn đang ở tuổi thiếu nhi. :((

    Trả lờiXóa
  3. Giờ người ta đang đánh giá lại các hệ quy chiếu để đo nền kinh tế, sự phát triển của một quốc gia, mức độ hạnh phúc của con người. Những tham số cũ đã lạc hậu rồi. Vậy chia lớp người trong xã hội theo sở hữu (giai cấp), theo tri thức,… cũng không còn hiệu nghiệm nữa. Sao chưa ai chia lớp người ra theo cấp bậc điểm 0 của thềm đạo đức nhỉ?
    Rất đồng tình với ý này của "con Háu" :)

    Trả lờiXóa
  4. "Trên đời! Con người vốn sinh ra đã không bình đẵng về thể chất . Lại thêm cái khác này nửa trong tư chất, làm sao mà bình đẵng". Hay, rất hay, đó là quy luật nghiệt nghã mà tạo hóa đã ban tặng, để hình thành nên cái vũ trụ bao la này .xin cám ơn

    Trả lờiXóa
  5. Vậy đánh giá một cách nhân văn nhất về con người chỉ được phép căn cứ vào cái nỗ lực vượt hoàn cảnh của đương sự trong việc làm những gì (mà hắn cho là?) có ích cho những người quanh mình. Cố nhiên, đây chỉ là cái tiêu chuẩn đáng ra phải có hoặc rồi sẽ có chứ chưa hẳn đã có trong thực tế. Nhân loại cần phải làm sao để ít phải đau đớn nhất trên con đường tiệm cận viễn cảnh này.
    Có lẽ đây chính là hệ quy chiếu theo “cấp bậc điểm không của thềm đạo đức” mà “Háu ta” chủ trương vậy.
    Hải Văn

    Trả lờiXóa
  6. Cố nhiên không thể trách nàng Kiều, mà phải khâm phục nàng mới phải, vì day cũng là một tấm gương vượt khó phi phàm. Nhưng tiếc cho nàng và nghĩ về một cuộc sống đáng ra phải có cho nàng thì hoàn toàn có thể.

    Theo thầy Nhất Hạnh, chàng Kim Trọng (mà chính ra là cụ Nguyễn Du) thấy những câu hát bản đàn của nàng Kiều tặng mình “rằng hay thì thật là hay/xem ra ngậm đắng nuốt cay thế nào/lựa chi những khúc tiêu tao/dột lòng mình cũng nao nao lòng người”, nghe thì rất thích đấy nhưng cũng bi lụy lắm.

    Văn học Phật giáo gọi tâm hồn con người là tâm địa (mảnh đất tâm/thửa ruộng tâm/khu vườn tâm). Cây cỏ và hoa trái của khu vườn chính là phần ý thức của chúng ta. Còn phần dưới mặt đất chứa đủ loại hạt giống tốt xấu khác nhau (chủng tử) sinh ra cây trái trên kia thì nhà Phật gọi là tàng thức. Ta đánh thức và chăm bón hạt giống nào trong lòng đất, hạt giống đó sẽ nảy mầm thành cỏ thành cây và đơm hoa kết trái. Rồi hoa trái đó lại trở thành nguồn cung cấp hạt giống cho phần tàng thức của vườn tâm, và cứ thế. Ai cũng muốn có một khu vườn đầy hoa thơm trái ngọt, ai cũng xa lánh một khu vườn đầy hoa độc và trái dại… Nhưng không phải ai cũng đủ tỉnh thức để muốn có hoa trái gì thì phải chuyên cần tưới tắm hạt giống nào.

    Nàng Kiều còn rất non nớt, chưa hề vững chãi để có thể thử thứ âm nhạc “ma túy” mà không sa đà vào nó. Giá nàng thuộc và thích những khúc hát những bản đàn đầy sức say mê mà vẫn lạc quan tươi vui thì tốt bao nhiêu!

    Theo thầy Nhất Hạnh đây chính là hiện tượng hoàn cảnh sống đã vô tình đánh thức và tưới tắm những hạt giống khổ đau trong tâm hồn Kiều từ khi nàng còn rất trẻ. Cái ông tướng thầy tu này sao lại rành về tâm lý và tình yêu con người thế không bít !

    Nhìn báo chí, văn chương, âm nhạc, hội họa, vũ, kịch, v.v. và ảnh hưởng của nó tới văn hóa dân tộc theo cách nhìn tâm địa (vườn tâm) của nhà Phật sáng rõ gấp nhiều lần lý luận rối như canh hẹ của một số nhà quản lý văn hóa phải không hai bác Háu ?

    Hải Văn

    Trả lờiXóa
  7. Tôi không dám đánh giá nàng Kiều, vì tôi nhìn thấy quan niệm về đức hạnh của nàng cao quá, tinh khiết quá (Còn xét về nét buồn của nàng thì tôi cũng chảng hiểu tại sao...Nhưng bác Hải Van viết hay thật đấy!).

    Tôi chỉ hình dung: Cáí lúc nàng vượt tường vào với Kim Trọng ấy, má nàng phải rất hồng, mắt nàng mở thật to vì nàng phải mặc định là Kim TRọng hiểu phẩm cách của nàng rồi chứ. Nàng vừa dấn thân lại vừa khiêm nhường rụt rè vì nàng tưởng trước mặt nàng là một phẩm cách cao hơn nàng nữa.
    Lúc ấy nàng không có đánh giá đâu.

    Chuyện vỡ mộng xảy ra. Mỗi người mỗi cách Có cô thôn nữ sau mọi chuyện rồi mới cúi mặt hát thầm:

    Em tưởng giếng sâu em nối sợi gầu dài
    Nào ngờ giếng cạn, em tiếc hoài sợi dây...

    Nói tóm lại là hehehe "Yêu là không bao giờ phải nói lời ...đánh giá"!

    Chuyện khác - Nhưng sống trên đời yêu vô điều kiện thì ít, nên vẫn phải đánh giá va bị đánh giá. Thế thì lại quay về chuyện của cái thước đo(lại về điểm 0 của hệ quy chiếu). Ý cuối cùng trong bài viết của bác Hải Văn đấy, phải không ạ?

    Trả lờiXóa