Thứ Tư, 7 tháng 3, 2012

Mon men theo Trang Tử (2)

"Ngô sinh dã hữu nhai, nhi tri dã vô nhai; dĩ hữu nhai tùy vô nhai, đãi dĩ ! Dĩ nhi vi tri giả, đãi nhi dĩ hĩ ! Vi thiện vô cận danh, vi ác vô cận hình, duyên đốc dĩ vi kinh, khả dĩ bảo thân, khả dĩ toàn sinh, khả dĩ dưỡng thân, khả dĩ tận niên".
(吾生也有涯,而知也無涯。以有涯隨無涯,殆已!已而為知者,殆而已矣!為善無近名,為惡無近刑,緣督以為經,可以保身,可以全生,可以養親,可以盡年)
Tạm dịch :
"Đời ta có hạn mà tri thức thì không bờ. Lấy cái có hạn mà đuổi theo cái không bờ thì nguy. Đã biết nguy mà còn đuổi theo thì càng nguy hơn. Làm điều thiện không gần danh, làm điều ác không gần hình phạt, duyên đốc dĩ vi kinh, có thể giữ được thân mình, có thể bảo toàn được sinh mệnh, có thể phụng dưỡng được mẹ cha, có thể sống trọn tuổi trời".
Riêng 5 chữ "duyên đốc dĩ vi kinh", theo tôi thì không thể dịch được, mặc dù đã có nhiều người dịch.
Ông Nhượng Tống dịch là "dựa theo sống lưng để làm đường dọc", đọc nghe sượng trân, không ai hiểu ý của câu này là gì.
Ông Nguyễn Hiến Lê dịch "chỉ người nào giữ cái đạo trung", dù phía dưới ông có chua thêm : "duyên đốc" là "theo mạch đốc", có nghĩa là giữ đạo trung, không thiên lệch, không thái quá. Dịch như vậy đọc cũng không hiểu. Nếu vậy thì tại sao Trang Tử không nói luôn là "giữ đạo trung" cho dễ hiểu mà phải nói "theo mạch đốc" cho rắc rối ?
Ông Nguyễn Duy Cần thì dịch "theo con đường giữa mà đi", phía dưới ông có chua thêm : Duyên đốc: Duyên có nghĩa là thuận; đốc là giữa. Muốn giữ được Đạo dưỡng sinh, cần ăn ở mực thước, đừng có cái gì thái quá. No quá, đói quá không nên; vui quá, buồn quá cũng không nên. Dịch như vậy cũng na ná như ông Nguyễn Hiến Lê dịch, lời chua cũng không làm người ta hiểu thêm được điều gì.
Tóm lại, 5 chữ đó không dịch ra tiếng Việt được. Nó cũng là một thứ "vô nhai". Tôi hoàn toàn không có ý nói tiếng Việt ta là “hữu nhai”, không đuổi kịp 5 chữ Hán “vô nhai” kia. Tôi dám chắc rằng hơn hai ngàn năm nay, bất kỳ văn nhân học giả nào, dù là người Hán hay Việt, khi đọc đến 5 chữ trên đều ngắc ngứ.
Trang Tử biết rõ hơn ai hết sự giới hạn của ngôn ngữ. Ông đã phải sử dụng “tam ngôn” – ngụ ngôn, trùng ngôn, chi ngôn – để có thể diễn đạt một cách tối đa những gì ông muốn nói. Nhưng giữa ngổn ngang những ngụ ngôn trùng ngôn chi ngôn của Trang Tử, bạn phải nhìn cho ra những chỗ nhiếp dẫn và mon men theo đó mà dòm vào chỗ “vô ngôn” và những mật ngữ.
Trong 5 chữ trên, 2 chữ “Đốc” và “Kinh” là những mật ngữ. Dòm thấy rồi, nhưng để hiểu thì bạn nhất định phải đi tìm một bậc chân y theo học nghề thầy thuốc để biết bắt mạch. Học nghề thầy thuốc không thể học qua sách vở, vì sách vở đông y trôi nổi trên thị trường không thể tin được, thầy thuốc không do chân truyền cũng không thể tin. Học từ sách ấy, từ thầy ấy bạn có thể bị tẩu hỏa nhập ma.Chân y thời nay có thể có vài người, trong vài người đó tôi biết một người. Đó là ông Nguyễn Phúc Ưng Viên. Nhưng ông Ưng Viên bảo rằng nghề thầy thuốc ngay cả cha truyền cho con, ông truyền cho cháu, đứa nào thông minh cũng phải mất 15 năm mới biết được 8 trong số 24 mạch danh căn bản mà một thầy thuốc cần biết.
Phải biết rõ 24 mạch danh thì mới hiểu được Trang Tử muốn nói gì qua 5 chữ “Duyên đốc dĩ vi kinh”, tức là từ khi dòm thấy hai chữ “Đốc” và “Kinh” đến khi hiểu “Duyên đốc dĩ vi kinh” bạn phải mất ít nhất 45 năm, nếu bạn là một người thông minh.
Chỉ nghĩ đến số năm thôi, đã thấy hơi bị tổn thọ rồi, trong khi Nam Hoa Kinh vốn không phải là cuốn sách đọc để mà tổn thọ. Tạm stop câu chuyện tổn thọ này tại đây để đọc lại mấy câu thơ lô hỏa thuần thanh của Bùi Giáng cho vui vẻ trường thọ :
Phật ngồi dưới gốc bồ đề
Tiên nương dừng bước tóc thề chấm vai

Thưa rằng Phật thật là tài

Thấy mà như chẳng tự ngoài vào trong
(còn tiếp)

5 nhận xét:

  1. Mến chào anh Hoàng Hải Vân,
    Mấy bài viết của anh rất thư giãn, đọc rất hữu ích.
    Tôi nghĩ cách giải cụm từ “duyên đốc vĩ kinh” của học giả Nguyễn Hiến Lê có lý mặc dù nó chưa cặn kẽ lắm. Theo tôi, “đạo trung” liên quan đến con đường trung đạo của nhà Phật. Phải chẳng Trang Tử chịu ảnh hưởng của Phật pháp.
    Cách nói của Trang Tử trong đoạn trích, đặc biệt ở câu thứ ba có bóng dáng của “vô ngã”. Thú thật mà nói có sự lấn cấn giữa 2 câu đầu và câu thứ 3 trong cách trình bày của Trang Tử hoặc cách hiểu của tôi.
    Mến chúc anh một ngày vui.
    PS: Anh là một cây bút đàng hoàng, tôi sẽ add blog của anh vào trang mới mở của tôi.

    Trả lờiXóa
  2. Mạch Đốc bắt đầu từ chỗ huyệt Trường Cường chạy ngược lên theo cột sống, qua giữa gáy lên đỉnh đầu rồi vòng xuống giữa mặt và kết thúc ở huyệt Ngân Giao. Mạch Đốc thâu tóm tất cả các kinh dương, là một trong hai mạch quan trọng trên cơ thể con người.
    Thiên 'Kinh Biệt' ghi: "Thập nhị Kinh Mạch là nơi con người dựa vào để sống, nơi mà bệnh dựa vào để thành, nơi mà con người dựa vào để trị, nơi mà bệnh dựa vào để khởi lên. Cái học về y bắt nguồn từ đây, sự khéo léo của thầy thuốc phải đạt đến"
    Từ đó có thể hiểu DUYÊN ĐỐC DĨ VI KINH nghĩa là gì được chứ bác Sánh ?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Nhiều sách đông y nói như vậy, tôi cũng từng nghĩ như vậy, nhưng tiếc là không phải vậy.

      Những gì mà sách đã ghi vừa giản lược vừa không đúng bản chất. Hệ thống kinh mạch trong cơ thể con người phức tạp hơn nhiều. Bác Tú có biết vì sao các bậc chân y ngày xưa phải chọn truyền nhân không ? Vì sao truyền nghề thầy thuốc bao giờ cũng phải trực truyền, không thể truyền qua sách vở không ?

      Sách nói mạch Đốc và mạch Nhâm là "nhị mạch" căn bản trong cơ thể con người, mỗi mạch khởi đầu từ huyệt này và kết thúc từ huyệt kia, v.v... Riêng chỗ này có tới 2 cái sai. Cái sai thứ nhất, đây không phải là "nhị mạch" tách biệt nhau. Cái sai thứ hai, mạch Đốc và mạch Nhâm không có khởi đầu và không có kết thúc. Đây là sự tuần hoàn vô thỉ vô chung, như vũ trụ, như "Như Lai giả vô sở trùng lai diệc vô sở khứ".

      Hệ thống kinh mạch có 2 ông tổ, người thứ nhất là Trang Tử, người thứ 2 là Lục tổ thiền tông Huệ Năng. Điều này không có sách vở lưu hành nào ghi, nhưng có ghi rõ trong cuốn sách bí truyền của nhà Nguyễn "Nguyễn Phúc tộc dược minh y kính".

      Hiểu được mạch Nhâm Đốc ngang với hiểu được sự tuần hoàn của vũ trụ. Tuy nhiên, nếu cố hiểu sẽ phải chết sớm. Bởi vậy, không cần phải hiểu, nếu sống thuận với thiên nhiên và không cay cú với cuộc đời thì coi như đã hiểu được nó rồi.

      Xóa
  3. chú phan tích rất hay nhung chúa xin được mạn đàm một chút:con người là có hạn, đuổi theo cái vô hạn. phải chăng như vậy không cần đuổi nữa hay sao?trong khi càng học càng thấy chưa đủ, làm kinh tế biết được càng nhiều luật thì càng tốt.vả lại có danh làm điều thiện há chẳng dễ hơn sao.cháu rất thích đạo phật, chú thật thông tuệ cháu rất ngưỡng mộ. thanks!

    Trả lờiXóa
  4. ƯNG VÔ SỠ TRỤ NHI SANH KỲ TÂM(kinh KIM CƯƠNG)
    YẾT ĐẾ YẾT ĐẾ BA LA YẾT ĐẾ BA LA TĂNG YẾT ĐẾ BỒ ĐỀ TA BÀ HA(3 LẦN)(tạm dịch là 1/đừng nói đừng nói đừng nói nữa đừng nói gì nữa BỒ ĐỀ đã xa rồi
    2/hành đi hành di hãy hành đi hạỹ hành nưã đi BỒ DỀ ở bên ta 3/...........
    dùng tướng để thấy vô tướng từ vô tướng để thấy CHÂN NHƯ,khi đủ cơ duyên bạn sẽ nhập vào cái VÔ HẠN(ĐẠI NGÃ)[[đừng nản]]

    Trả lờiXóa