Hiển thị các bài đăng có nhãn Tư cách người viết sử. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Tư cách người viết sử. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, ngày 09 tháng 1 năm 2009

Tư cách người viết sử


Ngày xưa người viết sử (sử quan) làm việc độc lập với vua chúa. Nguyên tắc này được áp dụng để bảo đảm cho sử sách được viết một cách khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn của người đương quyền. Các bậc minh quân đều tôn trọng nguyên tắc này, nhưng các hôn quân thì không. Do vậy mà những sử quan chính trực đã phải chịu chết chứ không chịu bẻ cong ngòi bút.

Nhưng cũng có những ngoại lệ. Đọc Đại Việt sử ký toàn thư thấy một đoạn quá thú vị sau đây về vua Lê Thánh Tông :

"Năm Quang Thuận thứ 8 (1467)... Vua muốn xem quốc sử, sai nội quan tới Hàn lâm viện dụ riêng sử quan Lê Nghĩa rằng :
- Trước kia, Phòng Huyền Linh làm sử quan, Đường Thái Tông muốn xem Thực lục (tài liệu ghi chép chuyện hằng ngày của vua), Huyền Linh không cho xem. Nay ngươi với Huyền Linh thì ai hơn ?
Nghĩa trả lời :
- Sự kiện cửa Huyền Vũ, Huyền Linh lại không thẳng thắn ghi lại (đây là sự kiện Đường Thái Tông giết anh em ruột của mình là Kiến Thành và Nguyên Cát do những người này làm loạn, Phòng Huyền Linh chỉ ghi mập mờ vì sợ Đường Thái Tông), Đường Thái Tông phải bảo ghi rồi sau mới ghi, như thế e rằng cũng chưa phải là hiền thần.
Nội quan nói :
- Vua muốn xem ghi chép hằng ngày từ năm Quang Thuận thứ 1 đến năm thứ 8 (là 8 năm Lê Thánh Tông làm vua).
Nghĩa trả lời :
- Vua mà xem quốc sử, hẳn không phải là việc hay. Những việc làm của Đường Thái Tông và Phòng Huyền Linh đã bị đời sau chê bai đấy !
Nội quan nói :
- Vua bảo là xem những ghi chép hằng ngày để biết trước đó có lỗi gì còn có thể sửa được.
Nghĩa nói :
- Chỉ cần bệ hạ gắng làm điều hay thôi, việc gì phải xem quốc sử !
Nội quan dụ bảo nhiều lần, Nghĩa nói :
- Thánh chúa nếu biết sửa bỏ lỗi lầm thì đó là phúc lớn vô hạn của xã tắc...
Rồi dâng những ghi chép hằng ngày lên. Vua xem xong trả lại cho Sử viện".

Vua không xem quốc sử (đang viết) là điều quá hay của người xưa. Nhưng ngoại lệ như vua Lê Thánh Tôn : xem quốc sử để biết mình có lỗi lầm gì nhằm kịp sửa bỏ mà không can thiệp bẻ cong ngòi bút sử gia, cũng là điều hay không kém. Ông Lê Nghĩa không câu nệ nguyên tắc trong chuyện này cũng là một sử quan tốt. Không phải ngẫu nhiên mà thời Lê Thánh Tông nước ta là một nước cường thịnh.