Hiển thị các bài đăng có nhãn law. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn law. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, ngày 15 tháng 1 năm 2009

Lòng nhân chứa trong một điều luật


Bộ Luật Hình sự được Quốc hội khóa X thông qua ngày 21-12-1999, dù còn nhiều khiếm khuyết cần được tiếp tục sửa đổi để khắc phục tình trạng "hình sự hóa" một cách tùy tiện, nhưng đã là một bước tiến lớn trong tiến trình “nhân đạo hóa” việc xử lý hình sự, thể hiện ở việc bỏ nhiều tội tử hình, giảm mạnh trách nhiệm hình sự đối với trẻ em… Đặc biệt, tại Khoản 2 Điều 22 (Tội không tố giác tội phạm) Bộ Luật này quy định miễn trách nhiệm hình sự đối với người không tố giác là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội, trừ các tội xâm phạm an ninh quốc gia và một số tội khác là tội đặc biệt nghiêm trọng. Trước đó không có khoản này. Tội không tố giác tội phạm tại Bộ Luật hình sự năm 1985 (Điều 19) chỉ ghi một đoạn sau : "Người nào biết rõ tội phạm đang được chuẩn bị, đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện mà không tố giác, thì phải chịu trách nhiệm hình sự về tội không tố giác tội phạm trong những trường hợp mà Bộ luật này quy định"


Hồi đó là phóng viên trực tiếp theo dõi các cuộc thảo luận của Quốc hội về bộ luật này tôi còn nhớ Quốc hội đã tranh cãi gay gắt về cái khoản "miễn tố" đó, còn ông Nguyễn Đình Lộc, là Bộ trưởng Tư pháp hồi đó, thì kiên trì kêu gọi Quốc Hội “khôi phục lại” tinh thần nhân văn của Bộ Luật Hồng Đức, đó là tinh thần “người thân không tố cáo nhau không có tội”. Cuối cùng thì Quốc Hội đã thông qua, có hiệu lực gần 10 năm nay. Người sảng khoái nhất đối với thành công này có lẽ là ông Nguyễn Đình Lộc.


Hơn 500 năm trước, Bộ Luật Hồng Đức không chỉ nói đến việc “miễn trách nhiệm hình sự” đối với các trường hợp người thân không tố cáo nhau mà còn yêu cầu con cái có nghĩa vụ “không được kiện cáo” ông bà cha mẹ, có nghĩa vụ “che giấu tội” cho ông bà cha mẹ (trừ trường hợp đại nghịch mưu phản hay một số trường hợp độc ác giết người thân thì mới được phép tố cáo).


Và trước đó xa hơn nữa, vào năm 1315, vua Trần Minh Tông sau khi lên ngôi không lâu đã “xuống chiếu cấm cha con, vợ chồng… không được tố cáo lẫn nhau” (Đại Việt sử ký toàn thư, NXB Khoa học xã hội, tập 2, trang 107).


Giờ nghĩ lại vừa thấy vui vừa thấy buồn. Vui vì một giá trị nhân văn của tổ tiên được con cháu khôi phục. Buồn vì trong suốt một thời gian dài dù tội nhẹ tội nặng thì người thân cũng bắt buộc phải tố cáo lẫn nhau, đã có biết bao nhiêu là bi kịch ...